{"id":1343,"date":"2022-10-25T16:11:17","date_gmt":"2022-10-25T14:11:17","guid":{"rendered":"https:\/\/nieczytelne.wordpress.com\/?p=1343"},"modified":"2023-04-07T14:14:36","modified_gmt":"2023-04-07T12:14:36","slug":"przeciwko-metropolii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/2022\/10\/25\/przeciwko-metropolii\/","title":{"rendered":"The Coming Insurrection<\/em>: Against the Metropolis"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n

Niewidzialny komitet:<\/h2>\n\n\n\n

insurekcja, kt\u00f3ra nadchodzi<\/h2>\n\n\n\n

przeciwko metropolii<\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n
<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

[Od os\u00f3b t\u0142umacz\u0105cych]<\/strong>
Jeden z rozdzia\u0142\u00f3w Insurekcji, kt\u00f3ra nadchodzi<\/em><\/em> (Kr\u0105g czwarty: \u201ePro\u015bciej, fajniej, mobilniej, bezpieczniej!\u201d). Jest w nim mowa o metropolii – teatrze konfliktu wielu wsp\u00f3\u0142czesnych star\u0107 z si\u0142ami porz\u0105dku. Osoby autorskie chc\u0105 pokaza\u0107 z jak wrogim otoczeniem musz\u0105 mierzy\u0107 si\u0119 wsp\u00f3\u0142cze\u015bni powsta\u0144cy i je obja\u015bni\u0107, by umo\u017cliwi\u0107 skuteczniejsz\u0105 walk\u0119.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cz\u0119\u015b\u0107 naszej serii Ruchy przeciwko bezRuchowi<\/span><\/a>, o politycznym bezruchu i wszystkim, co mu si\u0119 przeciwstawiaj\u0105<\/em><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Do\u015b\u0107 ju\u017c m\u00f3wienia o \u201emie\u015bcie\u201d i \u201ewsi\u201d, a ju\u017c w og\u00f3le o ich odwiecznej opozycji. Widok, kt\u00f3ry si\u0119 przed nami roztacza, w og\u00f3le ich nie przypomina \u2013 ani z daleka ani z bliska. To raczej jednolita urbanistyczna pow\u0142oka, bez formy i porz\u0105dku; obszar opustosza\u0142y, nieokre\u015blony i nieograniczony; globalne kontinuum umuzealnionych \u015bcis\u0142ych centr\u00f3w i park\u00f3w krajobrazowych, blokowisk i gospodarstw rolnych, stref przemys\u0142owych i osiedli deweloperskich, wiejskich g\u00eete<\/em>[1]<\/a> i sieciowych bar\u00f3w: metropolia. Oczywi\u015bcie, istnia\u0142y miasta staro\u017cytne, tak samo jak \u015bredniowieczne czy nowo\u017cytne. Ale nie ma czego\u015b takiego, jak miasta metropolitalne. Metropolia \u017c\u0105da aneksji wszystkich terytori\u00f3w. Wszystko tu wsp\u00f3\u0142\u017cyje, nie tyle geograficznie, co poprzez spl\u0105tanie swoich sieci.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce miasto prawie zanikn\u0119\u0142o, jest teraz fetyszyzowane \u2013 tak samo jak Historia. By\u0142e manufaktury w Lille staj\u0105 si\u0119 salami widowiskowymi, a zabetonowane centrum Le Havre jest na li\u015bcie \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO. Peki\u0144skie hutongi, kt\u00f3re kiedy\u015b otacza\u0142y Zakazane Miasto, zosta\u0142y rozebrane i zast\u0105pione podr\u00f3bkami umieszczonymi kawa\u0142ek dalej w ramach ciekawostki. W Troyes stoj\u0105 budynki z pustak\u00f3w obudowane murem pruskim \u2013 pastisz przywodz\u0105cy na my\u015bl butiki w stylu wiktoria\u0144skim w paryskim Disneylandzie. Dla historycznych centr\u00f3w, kt\u00f3re przez d\u0142ugi czas by\u0142y zarzewiami buntu, w organizmie metropolii znalaz\u0142o si\u0119 miejsce \u2013 teraz s\u0105 oddane turystyce i ostentacyjnej konsumpcji. S\u0105 wysepkami komercyjnej bajki, utrzymywanej jarmarkami i estetyk\u0105, ale tak\u017ce si\u0142\u0105. Dusz\u0105cy sentymentalizm jarmark\u00f3w \u015bwi\u0105tecznych jest okupiony stale rosn\u0105c\u0105 liczb\u0105 ochroniarzy i patroli. Kontrola wspaniale wtapia si\u0119 w komercyjny krajobraz, pokazuj\u0105c swoje autorytarne oblicze ka\u017cdemu, kto zechce je zobaczy\u0107. To pomieszane czasy, czasy mieszania si\u0119 muzyki, pa\u0142ek teleskopowych i waty cukrowej; nadz\u00f3r policyjny dodaje tu tylko uroku!<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Ten posmak autentyczno\u015bci-w-cudzys\u0142owie i id\u0105ca z ni\u0105 w parze kontrola towarzyszy drobnomieszcza\u0144stwu w ich kolonizacji ubogich dzielnic. Wyparci ze \u015bcis\u0142ych centr\u00f3w, udaj\u0105 si\u0119 tam, aby odnale\u017a\u0107 \u201e\u017cycie s\u0105siedzkie\u201d kt\u00f3rego nigdy nie znajd\u0105 w prefabrykowanych domach firmy Maisons Ph\u00e9nix[2]<\/a>. Przeganiaj\u0105c z tych dzielnic biednych, samochody i imigrant\u00f3w, sprawiaj\u0105c, by by\u0142y schludne<\/em> i usuwaj\u0105c wszystkie zarazki, rozwalaj\u0105 w drobny mak wszystko to, czego w nich szukali. Na miejskich billboardach \u015bmieciarz i ochroniarz podaj\u0105 sobie r\u0119ce, a slogan g\u0142osi: \u201eMontauban, czyste miasto\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n\n\n\n

Kontrola wspaniale wtapia si\u0119 w komercyjny krajobraz, pokazuj\u0105c swoje autorytarne oblicze ka\u017cdemu, kto zechce je zobaczy\u0107.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Ta sama przyzwoito\u015b\u0107, kt\u00f3ra zmusza urbanist\u00f3w do tego, by nie m\u00f3wili ju\u017c o \u201emie\u015bcie\u201d, kt\u00f3re zniszczyli, ale o \u201eobszarze miejskim\u201d, powinna sk\u0142oni\u0107 ich r\u00f3wnie\u017c do niem\u00f3wienia ju\u017c o \u201ewsi\u201d, kt\u00f3rej te\u017c ju\u017c nie ma. To, co zajmuje jej miejsce, to krajobraz dla zestresowanych, wykorzenionych mas; przesz\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 \u0142atwo teraz zainscenizowa\u0107, gdy liczba ch\u0142op\u00f3w tak zmala\u0142a. To kampania marketingowa wdro\u017cona na \u201eterytorium\u201d, gdzie wszystko musi by\u0107 albo wycenione, albo zyska\u0107 status dziedzictwa narodowego. Wsz\u0119dzie, a\u017c po najbardziej odleg\u0142e ko\u015bcielne dzwonnice, panuje ta sama lodowata pustka.<\/p>\n\n\n\n

Metropolia jest r\u00f3wnoczesn\u0105 \u015bmierci\u0105 miasta i wsi na skrzy\u017cowaniu wszystkich klas \u015brednich \u2013 po\u015brodku klasy \u015bredniej, kt\u00f3ra od \u201eucieczki ze wsi\u201d[3]<\/a> po \u201eperyurbanizacj\u0119\u201d[4]<\/a> rozci\u0105ga si\u0119 w niesko\u0144czono\u015b\u0107. Zeszklenie[5]<\/a> globalnego terytorium jest godne cynizmu w\u0142a\u015bciwego wsp\u00f3\u0142czesnej architekturze. Licea, szpitale i mediateki s\u0105 r\u00f3\u017cnymi wariantami tego samego motywu: przejrzysto\u015bci, neutralno\u015bci, jednolito\u015bci. Masywne, p\u0142ynne budynki, przy projektowaniu kt\u00f3rych nie trzeba by\u0142o wiedzie\u0107, co b\u0119d\u0105 mie\u015bci\u0142y, a kt\u00f3re mog\u0142yby znajdowa\u0107 si\u0119 i tutaj<\/em>, i gdziekolwiek indziej. Co mo\u017cna zrobi\u0107 ze wszystkimi biurowcami przy La D\u00e9fense, La Part Dieu czy Euralille? Okre\u015blenie flambant neuf<\/em> m\u00f3wi wszystko na ten temat[6]<\/a>. Szkocki podr\u00f3\u017cnik \u015bwiadczy o wyj\u0105tkowym splendorze si\u0142y p\u0142omieni po tym jak w maju 1871 roku powsta\u0144cy spalili paryski ratusz:<\/p>\n\n\n\n

\n

\u201eNigdy nie wyobra\u017ca\u0142em sobie nic pi\u0119kniejszego: to znakomite. Ludzie Komuny s\u0105 przera\u017caj\u0105cymi szubrawcami, temu nie zaprzecz\u0119; ale c\u00f3\u017c za arty\u015bci! I nie byli nawet \u015bwiadomi swego w\u0142asnego dzie\u0142a! (…) Widzia\u0142em ruiny Amalfi sk\u0105pane w lazurowych falach Morza \u015ar\u00f3dziemnego, ruiny \u015bwi\u0105tyni Tung-hoor w Punjabie; widzia\u0142em Rzym i wiele innych rzeczy: nic jednak nie dor\u00f3wnuje temu, co w\u0142asnymi oczyma ujrza\u0142em dzisiejszej nocy.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

W metropolitalnej pl\u0105taninie pozostaje uwi\u0119zionych kilka fragment\u00f3w miasta i kilka pozosta\u0142o\u015bci wsi, ale \u017cywe s\u0105 jedynie dzielnice relegacji[7]<\/a>. Paradoks polega na tym, \u017ce miejsca, kt\u00f3re sprawiaj\u0105 wra\u017cenie najbardziej niezamieszkiwalnych, s\u0105 jedynymi, w kt\u00f3rych nadal w jaki\u015b spos\u00f3b si\u0119 mieszka. W starym zesk\u0142otowanym baraku zawsze b\u0119dzie wi\u0119cej \u017cycia ni\u017c w tych luksusowych apartamentach, do kt\u00f3rych mo\u017cna tylko wstawi\u0107 swoje meble, udoskonali\u0107 wystr\u00f3j i czeka\u0107 na kolejn\u0105 przeprowadzk\u0119. W wielu megalopolis slumsy s\u0105 ostatnimi \u017cyj\u0105cymi i nadaj\u0105cymi si\u0119 do zamieszkania miejscami \u2013 i najbardziej zab\u00f3jczymi, co nie jest szczeg\u00f3lnie zaskakuj\u0105ce. S\u0105 przeciwie\u0144stwem elektronicznego wystroju \u015bwiatowej metropolii. Miasta-sypialnie na p\u00f3\u0142nocnych przedmie\u015bciach [banlieue] Pary\u017ca, opuszczone przez poluj\u0105ce na domki z ogr\u00f3dkiem drobnomieszcza\u0144stwo, a przywr\u00f3cone do \u017cycia przez masowe bezrobocie, p\u0142on\u0105 ja\u015bniejszym \u015bwiat\u0142em ni\u017c Dzielnica \u0141aci\u0144ska[8]<\/a> \u2013 bij\u0105cym zar\u00f3wno ze s\u0142\u00f3w, jak i ognia.<\/p>\n\n\n\n

Po\u017coga listopada 2005 roku[9]<\/a> nie by\u0142a rezultatem ekstremalnego wyw\u0142aszczenia, jak si\u0119 to cz\u0119sto przedstawia\u0142o \u2013 przeciwnie, wynika\u0142a z pe\u0142nego zaw\u0142aszczenia terytorium. Jasne, mo\u017cna pali\u0107 samochody, bo jest si\u0119 wkurwionym, ale ca\u0142omiesi\u0119czne rozniecanie zamieszek i ci\u0105g\u0142e trzymanie policji w szachu wymaga wiedzy o tym, jak si\u0119 organizowa\u0107, porozumienia i wsp\u00f3\u0142udzia\u0142u<\/em>, trzeba perfekcyjnie zna\u0107 teren, mie\u0107 wsp\u00f3lny j\u0119zyk i wroga. Ogie\u0144 rozprzestrzenia\u0142 si\u0119 pomimo kilometr\u00f3w i tygodni. Pierwszym p\u0142omieniom odpowiada\u0142y kolejne \u2013 tam, gdzie najmniej si\u0119 ich spodziewano. Gdy plotki roznosz\u0105 w zgie\u0142ku, nie da si\u0119 ich pods\u0142ucha\u0107[10]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n\n\n\n

W starym zesk\u0142otowanym baraku zawsze b\u0119dzie wi\u0119cej \u017cycia ni\u017c w tych luksusowych apartamentach, do kt\u00f3rych mo\u017cna tylko wstawi\u0107 swoje meble, udoskonali\u0107 wystr\u00f3j i czeka\u0107 na kolejn\u0105 przeprowadzk\u0119.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Metropolia jest terenem nieustannego konfliktu o niskiej intensywno\u015bci[11]<\/a>, w kt\u00f3rym zdobycie Basry, Mogadiszu czy Nablusu wyznacza jedynie jego punkty kulminacyjne. Miasta by\u0142y przez d\u0142ugi czas miejscami omijanymi przez wojsko \u2013 co najwy\u017cej si\u0119 je oblega\u0142o \u2013 metropolia jest jednak w pe\u0142ni kompatybilna z wojn\u0105. Konflikt zbrojny to jedynie moment w jej ci\u0105g\u0142ej rekonfiguracji. Bitwy prowadzone przez \u015bwiatowe pot\u0119gi przypominaj\u0105 policyjn\u0105 robot\u0119 w czarnych dziurach metropolii, kt\u00f3r\u0105 ci\u0105gle trzeba zaczyna\u0107 od nowa \u2013 \u201eczy to w Burkina Faso, Po\u0142udniowym Bronxie, w Kamagasaki, Chiapas czy La Courneuve.\u201d Celem \u201einterwencji\u201d nie tyle jest zwyci\u0119stwo, czy nawet przywr\u00f3cenie porz\u0105dku i pokoju, co kontynuacja zawsze rozpocz\u0119tego projektu zabezpieczania<\/em>. Wojny nie mo\u017cna ju\u017c wyizolowa\u0107 w czasie \u2013 zamiast tego rozszczepia si\u0119 ona w seri\u0119 wojskowych i policyjnych mikro-operacji, maj\u0105cych zagwarantowa\u0107 bezpiecze\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n

Policja i wojsko ewoluuj\u0105 r\u00f3wnolegle i id\u0105 ze sob\u0105 rami\u0119 w rami\u0119: kryminolog \u017c\u0105da, aby CRS[12]<\/a> przeorganizowa\u0142o si\u0119 w ma\u0142e, wyspecjalizowane i mobilne oddzia\u0142y; wojsko, kolebka metod dyscyplinarnych, kwestionuje swoj\u0105 hierarchiczn\u0105 organizacj\u0119. Oficer NATO wdra\u017ca do swojego batalionu grenadier\u00f3w \u201emetod\u0119 partycypacyjn\u0105, w ramach kt\u00f3rej wszyscy uczestnicz\u0105 w analizie, przygotowaniu, wykonaniu i ewaluacji akcji. Plan jest ca\u0142ymi dniami rozwa\u017cany i rewidowany w trakcie trening\u00f3w i z uwzgl\u0119dnieniem najnowszych informacji (\u2026). Nic tak nie spaja zespo\u0142u i nie podbudowuje jego morale jak grupowe planowanie.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Si\u0142y zbrojnie nie tylko przystosowuj\u0105 si\u0119 do metropolii \u2013 r\u00f3wnie\u017c j\u0105 kszta\u0142tuj\u0105. W ten spos\u00f3b izraelscy \u017co\u0142nierze od czasu bitwy pod Nablusem stali si\u0119 projektantami wn\u0119trz. Zmuszeni przez palesty\u0144skich partyzant\u00f3w do opuszczenia ulic, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 dla nich zbyt niebezpieczne, nauczyli si\u0119 przemieszcza\u0107 w pionie i w poziomie przez miejskie konstrukcje, wybijaj\u0105c w sufitach i \u015bcianach dziury. Oficer Si\u0142 Obronnych Izraela, absolwent filozofii, t\u0142umaczy:<\/p>\n\n\n\n

\n

\u201eWr\u00f3g postrzega przestrze\u0144 w tradycyjny, klasyczny spos\u00f3b, a ja nie zgadzam si\u0119 na pod\u0105\u017canie za tak\u0105 interpretacj\u0105 i wpadanie w jego pu\u0142apki. (…) Chc\u0119 go zaskoczy\u0107! To jest istota wojny. Musz\u0119 wygra\u0107. (…) Wybra\u0142em wi\u0119c metodologi\u0119, kt\u00f3ra przeprowadzi mnie przez \u015bciany. (…) Pozwoli by\u0107 jak robak, kt\u00f3ry idzie naprz\u00f3d, zjadaj\u0105c wszystko, co znajdzie na swojej drodze.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Przestrze\u0144 miejska to wi\u0119cej ni\u017c tylko teatr konfliktu, to r\u00f3wnie\u017c jego narz\u0119dzie. Wszystko to przywodzi na my\u015bl rad\u0119, tym razem dla stronnictwa insurekcyjnego, kt\u00f3rej udzieli\u0142 Blanqui[13]<\/a>. Zaleci\u0142 on przysz\u0142ym powsta\u0144com Pary\u017ca, \u017ceby w ramach obrony swoich pozycji przej\u0119li domy stoj\u0105ce przy zabarykadowanych przez nich ulicach; \u017ceby przebili si\u0119 przez ich mury, by je ze sob\u0105 po\u0142\u0105czy\u0107; \u017ceby zniszczyli schody na pierwsze pi\u0119tro i wybili dziury w pod\u0142odze, by m\u00f3c obroni\u0107 si\u0119 przed potencjalnymi atakuj\u0105cymi; \u017ceby drzwiami zabarykadowali okna i zamienili ka\u017cde pi\u0119tro w stanowisko strzeleckie.<\/p>\n\n\n\n

Metropolia to nie tylko zurbanizowany klaster, ostateczne zderzenie miasta z wsi\u0105 \u2013 to r\u00f3wnie\u017c przep\u0142yw istot i rzeczy. Pr\u0105d<\/em>, kt\u00f3ry przenika przez wszystko, przechodzi przez sie\u0107 \u015bwiat\u0142owodow\u0105, przez trakcje TGV[14]<\/a>, satelity i kamery monitoringu: aby ten \u015bwiat nigdy nie przesta\u0142 biec ku swojej zag\u0142adzie. Pr\u0105d, kt\u00f3ry chcia\u0142by wszystko porwa\u0107 swoj\u0105 beznadziejn\u0105 mobilno\u015bci\u0105, kt\u00f3ry mobilizuje<\/em> wszystkich. W metropolii atakuj\u0105 ci\u0119 informacje i wiele wrogich si\u0142; tu nie pozosta\u0142o nic, jak tylko biec; tu trudem staje si\u0119 czekanie, nawet na kolejny wagon metra.<\/p>\n\n\n\n

Namna\u017cenie si\u0119 \u015brodk\u00f3w transportu i komunikacji bez przerwy odrywa nas od tu<\/em> i teraz<\/em>, przez ci\u0105g\u0142\u0105 pokus\u0119 bycia gdzie\u015b indziej: z\u0142ap poci\u0105g TGV, RER[15]<\/a> czy telefon \u2013 \u017ceby by\u0107 ju\u017c tam<\/em>. Jedyne, co taka mobilno\u015b\u0107 implikuje, to wykorzenienie, izolacj\u0119 i wygnanie. Nikt by tego nie zni\u00f3s\u0142, gdyby z t\u0105 mobilno\u015bci\u0105 zawsze nie wi\u0105za\u0142o si\u0119 zabieranie ze sob\u0105 prywatnej przestrzeni<\/em>, podr\u0119cznego wn\u0119trza. Prywatna ba\u0144ka nie p\u0119ka, a raczej p\u0142ynie z pr\u0105dem. To nie koniec owijania si\u0119 w kokon<\/em>[16]<\/a>, tylko wprawienie go w ruch. Od dworc\u00f3w, przez galerie handlowe i banki inwestycyjne, po hotele \u2013 wsz\u0119dzie panuje ta tak banalna obco\u015b\u0107, tak bardzo nam znajoma, \u017ce koniec ko\u0144c\u00f3w nie pozostaje nic bardziej swojskiego od niej. Bujno\u015b\u0107 metropolii jest przypadkow\u0105 mieszank\u0105 okre\u015blonych vibe’\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017cna bez ko\u0144ca rekombinowa\u0107. Centra miast nie reklamuj\u0105 si\u0119 jako identyczne, ale przedstawiaj\u0105 si\u0119 jako oferty oryginalnych klimat\u00f3w, po\u015br\u00f3d kt\u00f3rych ewoluujemy, wybieraj\u0105c jeden, porzucaj\u0105c drugi \u2013 jak na swego rodzaju egzystencjalnych zakupach, gdzie decydujemy pomi\u0119dzy stylami bar\u00f3w, ludzi, dizajn\u00f3w albo playlistami<\/em> na iPodzie. (\u201eZ moj\u0105 empetr\u00f3jk\u0105 jestem panem mojego \u015bwiata.\u201d) Aby przetrwa\u0107 ten otaczaj\u0105cy nas uniformizm, naszym jedynym wyj\u015bciem pozostaje bez przerwy rekonstruowa\u0107 nasz \u015bwiat wewn\u0119trzny, jak dziecko, kt\u00f3re wsz\u0119dzie lepi ten sam zamek z piasku; jak Robinson, kt\u00f3ry odtwarza sw\u00f3j kupiecki \u015bwiatek na bezludnej wyspie \u2013 z t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce nasz\u0105 bezludn\u0105 wysp\u0105 jest sama cywilizacja i \u017ce nas, nieustannie na niej l\u0105duj\u0105cych, s\u0105 miliardy.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce metropolia budowana jest na przep\u0142ywie, jest ona jedn\u0105 z najbardziej wra\u017cliwych formacji, jakie kiedykolwiek stworzy\u0142 cz\u0142owiek. Elastyczna, subtelna, lecz wra\u017cliwa. Wystarczy nag\u0142e zamkni\u0119cie granic z powodu szalej\u0105cej epidemii, braki w zaopatrzeniu czy zorganizowane blokady arterii komunikacyjnych, a ca\u0142a scenografia si\u0119 wali i nie da si\u0119 ju\u017c zamaskowa\u0107 ci\u0105gle nawiedzaj\u0105cych j\u0105 scen rzezi. \u015awiat by tak nie p\u0119dzi\u0142, gdyby nie musia\u0142 ci\u0105gle ucieka\u0107 przed swoim upadkiem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Jej sieciowa struktura, ca\u0142a technologiczna infrastruktura w\u0119z\u0142\u00f3w i po\u0142\u0105cze\u0144, i zdecentralizowana architektura s\u0105 pr\u00f3bami zabezpieczenia metropolii przed jej nieuchronnymi awariami. Internet musi przetrwa\u0107 atak j\u0105drowy. Permanentna kontrola przep\u0142ywu informacji, ludzi i produkt\u00f3w musi gwarantowa\u0107 metropolitaln\u0105 mobilno\u015b\u0107 i identyfikowalno\u015b\u0107 naszych \u015blad\u00f3w oraz zapewnia\u0107, \u017ce nigdy nie zabraknie palety towar\u00f3w w magazynie, \u017ce nikt nigdy nie zap\u0142aci skradzionym banknotem i \u017ce \u017caden terrorysta nigdy nie znajdzie si\u0119 w samolocie. Wszystko dzi\u0119ki chipowi RFID, biometrycznemu paszportowi i profilowaniu DNA.<\/p>\n\n\n\n

Ale metropolia wytwarza r\u00f3wnie\u017c narz\u0119dzia swojego w\u0142asnego zniszczenia. Ameryka\u0144ski ekspert do spraw bezpiecze\u0144stwa t\u0142umaczy pora\u017ck\u0119 w Iraku zdolno\u015bci\u0105 partyzant\u00f3w do u\u017cycia nowych sposob\u00f3w komunikacji na swoj\u0105 korzy\u015b\u0107. Ameryka\u0144ska inwazja nie wyeksportowa\u0142a tam demokracji tylko swoje cybernetyczne sieci; przywioz\u0142a ze sob\u0105 jedn\u0105 z broni przyczyniaj\u0105cych si\u0119 do w\u0142asnej kl\u0119ski. Upowszechnienie si\u0119 telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych i punkt\u00f3w dost\u0119pu do internetu da\u0142o partyzantom bezprecedensowe \u015brodki do organizowania si\u0119 i mo\u017cliwo\u015b\u0107 stania si\u0119 nieuchwytnymi celami.<\/p>\n\n\n\n

Ka\u017cda sie\u0107 ma swoje s\u0142abe punkty \u2013 w\u0119z\u0142y, kt\u00f3re nale\u017cy rozwik\u0142a\u0107[17]<\/a>, aby zatrzyma\u0107 kr\u0105\u017cenie, aby implodowa\u0107 sie\u0107. Dowiod\u0142a tego niedawna, najwi\u0119ksza w Europie przerwa w dostawie pr\u0105du[18]<\/a>: wystarczy\u0142 pojedynczy wypadek z wysokonapi\u0119ciowym przewodem i spora cz\u0119\u015b\u0107 kontynentu pogr\u0105\u017cy\u0142a si\u0119 w ciemno\u015bciach. Pierwszym <\/em>gestem, kt\u00f3ry pozwala, by w \u015brodku metropolii co\u015b si\u0119 wydarzy\u0142o, \u017ceby otworzy\u0142y si\u0119 nowe mo\u017cliwo\u015bci, jest zatrzymanie jej perpetuum mobile<\/em>. To w\u0142a\u015bnie zrozumieli tajscy rebelianci, gdy niszczyli stacje przeka\u017anikowe. To rozumieli przeciwnicy CPE, gdy blokowali uniwersytety, a p\u00f3\u017aniej pr\u00f3bowali zablokowa\u0107 ca\u0142\u0105 gospodark\u0119[19]<\/a>. Rozumieli to r\u00f3wnie\u017c strajkuj\u0105cy w 2002 ameryka\u0144scy dokersi, gdy dziesi\u0119\u0107 dni blokowali g\u0142\u00f3wne porty na Zachodnim Wybrze\u017cu, \u017ceby uratowa\u0107 trzysta miejsc pracy. Ameryka\u0144ska gospodarka w takim stopniu opiera si\u0119 na przep\u0142ywie towar\u00f3w z Azji, \u017ce koszt tej blokady wynosi\u0142 ponad miliard dolar\u00f3w dziennie. Dziesi\u0119\u0107 tysi\u0119cy os\u00f3b mo\u017ce wstrz\u0105sn\u0105\u0107 najwi\u0119ksz\u0105 pot\u0119g\u0105 gospodarcz\u0105 \u015bwiata. Wed\u0142ug pewnych \u201eekspert\u00f3w\u201d, je\u015bli ruch przetrwa\u0142by jeszcze miesi\u0105c, byliby\u015bmy \u015bwiadkami \u201epowrotu recesji w Stanach Zjednoczonych i gospodarczego koszmaru w Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Osoby autorskie<\/strong>: Niewidzialny Komitet<\/h2>\n\n\n\n

Rok wydania<\/strong>: 2007<\/h2>\n\n\n\n

Zdj\u0119cia (kolejno)<\/strong>: Santiago, Minneapolis, Almaty, Durban<\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n
\n

[1]<\/a> przyp. t\u0142um.: fr. g\u00eetes ruraux<\/em> \u2013 wiejskie chatki pod wynajem, z w\u0142asn\u0105 kuchni\u0105, \u0142azienk\u0105 itd., cz\u0119sto s\u0105 to zaadaptowane stare chaty robotnik\u00f3w rolnych, budynki gospodarcze czy stodo\u0142y; typowy dla francuskoj\u0119zycznych region\u00f3w rodzaj zakwaterowania, cz\u0119sto promowany przez lokalne w\u0142adze.<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/a> przyp. red.: Firma ta produkowa\u0142a nisko bud\u017cetowe domy i funkcjonowa\u0142a jako symbol \u015brednio-klasowego \u017cycia na przedmie\u015bciach i wymarzonego domku jednorodzinnego. W 2022 r. postawiona w stan likwidacji.<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/a> przyp. red.: ucieczka ze wsi \u2013 migracja ludno\u015bci wiejskiej na obszary miejskie, proces urbanizacji z perspektywy wsi; obecnie ma g\u0142\u00f3wnie miejsce jako nast\u0119pstwo industrializacji rolnictwa.<\/p>\n\n\n\n

[4]<\/a> przyp. red.: peryurbanizacja (od fr. p\u00e9riurbanisation<\/em>; peri-urban <\/em>oznacza \u201ewok\u00f3\u0142 miejski\u201d) \u2013 proces niekontrolowanego powi\u0119kszania si\u0119 miast, powstawania teren\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 mieszank\u0105 miejskich i wiejskich charakterystyk; ma miejsce tam, gdzie miasta i wsie si\u0119 ze sob\u0105 \u201ezderzaj\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n

[5]<\/a> przyp. red.: zeszklenie \u2013 przemiana stanu ciek\u0142ego w stan szklisty, wykorzystywana przy produkcji szk\u0142a. Tu osoby autorskie metaforycznie odnosz\u0105 si\u0119 do upowszechnienia szk\u0142a we wsp\u00f3\u0142czesnej architekturze, szczeg\u00f3lnie w przypadku du\u017cych budynk\u00f3w, jak wie\u017cowce.<\/p>\n\n\n\n

[6]<\/a> przyp. t\u0142um.: fr. flambant neuf<\/em> \u2013 w dos\u0142ownym przek\u0142adzie oznacza \u201ep\u0142on\u0105co nowy\u201d, odpowiednik polskiego \u201eprosto spod ig\u0142y\u201d. To niemo\u017cliwa do przet\u0142umaczenia gra s\u0142owna \u2013 autorzy pr\u00f3buj\u0105 po prostu powiedzie\u0107, \u017ce jedyne co da si\u0119 z tymi budynkami zrobi\u0107, to je spali\u0107.<\/p>\n\n\n\n

[7]<\/a> przyp. red.: relegacja \u2013 przypisanie jednostkom czy grupom ni\u017cszego statusu i zepchni\u0119cie ich przez to na margines spo\u0142eczny i przestrzenny, co tworzy b\u0142\u0119dne ko\u0142o: dane dzielnice uwa\u017cane s\u0105 za \u201egorsze\u201d, bo mieszkaj\u0105 tam ludzie \u201ebiedni\u201d (osoby imigranckie, uchod\u017acze, bezrobotne, pracuj\u0105ce, emerytowane itd.), a ludzie staj\u0105 si\u0119 \u201ebiedni\u201d, bo tam mieszkaj\u0105. Dla takich dzielnic charakterystyczne s\u0105 silne wi\u0119zi spo\u0142eczne. W przypadku kraj\u00f3w wysoko rozwini\u0119tych, takich jak francja, to cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c o\u015brodki buntu przeciwko pol*cji i w\u0142adzy og\u00f3lnie, z nawracaj\u0105cymi falami zamieszek i atakami na komisariaty. Pojawia\u0142y si\u0119 ju\u017c w tek\u015bcie inne okre\u015blenia na te obszary \u2013 blokowiska, dzielnice ubogie, slumsy czy banlieue<\/em>. Nazywa si\u0119 te\u017c je czasami \u201eenklawami\u201d, \u201erejonami niebezpiecznymi\u201d czy \u201edzielnicami zakazanymi\u201d.<\/p>\n\n\n\n

[8]<\/a> przyp. red.: Dzielnica \u0141aci\u0144ska (fr. Quartier latin<\/em>) \u2013 uniwersytecka dzielnica Pary\u017ca znana z bogatego \u017cycia towarzyskiego.<\/p>\n\n\n\n

[9]<\/a> przyp. red.: we francuskich banlieue<\/em> 27 pa\u017adziernika rozpocz\u0105\u0142y si\u0119 trzytygodniowe zamieszki wywo\u0142ane bezrobociem w\u015br\u00f3d m\u0142odych i brutalno\u015bci\u0105 pol*cji. Podczas nich spalono ponad 8000 pojazd\u00f3w, a 2760 os\u00f3b zosta\u0142o aresztowanych.<\/p>\n\n\n\n

[10]<\/a> przyp. t\u0142um.: org. La rumeur ne se met pas sur \u00e9coute \u2013 <\/em>dos\u0142. \u201eNa plotk\u0119 nie da si\u0119 za\u0142o\u017cy\u0107 pods\u0142uchu\u201d, ale wyraz rumeur<\/em> mo\u017ce oznacza\u0107 r\u00f3wnie\u017c rumor czy zgie\u0142k; nie do ko\u0144ca mo\u017cliwa do przet\u0142umaczenia gra s\u0142owna.<\/p>\n\n\n\n

[11]<\/a> przyp. red.: Louis Auguste Blanqui (1805 \u2013 1881) \u2013 od najm\u0142odszych lat niestrudzony konspirator, rewolucjonista, autor podr\u0119cznika dla aspiruj\u0105cych powsta\u0144c\u00f3w (Instructions pour une prise d\u2019armes<\/em>). By\u0142 wielokrotnie aresztowany i r\u00f3wnie wielokrotnie ucieka\u0142.<\/p>\n\n\n\n

[12]<\/a> przyp. red.: ang. low-intensity conflict<\/em> \u2013 konflikt polityczno-militarny mi\u0119dzy rywalizuj\u0105cymi pa\u0144stwami lub grupami, kt\u00f3rego nasilenie nie jest tak du\u017ce jak w przypadku wojny konwencjonalnej, ale jest wi\u0119ksze ni\u017c w podczas rutynowej, pokojowej rywalizacji; przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 konflikt w Irlandi P\u00f3\u0142nocnej (The Troubles<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

[13]<\/a> przyp. red.: fr. Compagnies R\u00e9publicaines de S\u00e9curit\u00e9 <\/em>(pol. Republika\u0144skie Kompanie Bezpiecze\u0144stwa) \u2013 francuskie oddzia\u0142y prewencji Police nationale<\/em> (pol. Policja Narodowa), przeznaczone do ochrony porz\u0105dku publicznego, zabezpieczenia imprez masowych i t\u0142umienia zamieszek i manifestacji.<\/p>\n\n\n\n

[14]<\/a> przyp. red.: TGV (od fr. train \u00e0 grande vitesse<\/em>; pol. poci\u0105g du\u017cych pr\u0119dko\u015bci<\/em>) \u2013 rodzaj francuskich elektrycznych zespo\u0142\u00f3w trakcyjnych, osi\u0105gaj\u0105cych w regularnej eksploatacji pr\u0119dko\u015bci do 320 km\/h.<\/p>\n\n\n\n

[15]<\/a> przyp. red.: R\u00e9seau Express R\u00e9gional<\/em>, RER (z fr. Szybka Sie\u0107 Regionalna<\/em>) \u2013 regionalna sie\u0107 kolejowa wok\u00f3\u0142 aglomeracji paryskiej.<\/p>\n\n\n\n

[16]<\/a> przyp. t\u0142um.: ang. cocooning<\/em> (od to cocoon<\/em> \u2013 owija\u0107 si\u0119 w kokon) \u2013 zachowanie czy te\u017c styl \u017cycia polegaj\u0105cy na celebrowania zostawania w domu, \u0142\u0105cz\u0105cy si\u0119 z budowaniem w\u0142asnej bezpiecznej przestrzeni; termin zosta\u0142 stworzony w latach 80′ przez Faith Popcorn, prognostk\u0119 trend\u00f3w i konsultantk\u0119 marketingow\u0105 w celu opisania zachowania konsument\u00f3w wyznaczaj\u0105cego kierunek w rozwoju technologii \u2013 jak zdalne zakupy, homeoffice<\/em>, kina domowe i wszystko inne, co sprawia, \u017ce nie musimy rusza\u0107 si\u0119 z domu.<\/p>\n\n\n\n

[17]<\/a> przyp. t\u0142um.: org. d\u00e9faire<\/em> \u2013 gra s\u0142owna \u0142\u0105cz\u0105ca jego znaczenie \u201ezniszczy\u0107, pozby\u0107 si\u0119\u201d ze znaczeniem \u201ezrozumie\u0107, rozsup\u0142a\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n

[18]<\/a> przyp. red.: mowa o awarii zasilania z wrze\u015bnia 2003 roku, kt\u00f3ra odci\u0119\u0142a od pr\u0105du ca\u0142y p\u00f3\u0142wysep Iberyjski na 12 godzin oraz okolice Genewy w Szwajcarii na oko\u0142o 3, a dotkn\u0119\u0142a nawet 57 milion\u00f3w os\u00f3b. Linia przegrza\u0142a si\u0119, co skutkowa\u0142o wyd\u0142u\u017ceniem zwisu przewod\u00f3w i w efekcie kontakt linii wysokiego napi\u0119cia z drzewami, co skutkowa\u0142o zwarciem i automatycznym wy\u0142\u0105czeniem \u2013 transfer zosta\u0142 przekierowny na inn\u0105 lini\u0119, tym samym dodatkowo j\u0105 przeci\u0105\u017caj\u0105c i ostatecznie wywo\u0142a\u0142o to efekt domina.<\/p>\n\n\n\n

[19]<\/a> przyp. red.: Chodzi o trzymiesi\u0119czne protesty m\u0142odych we Francji w 2006 roku, kt\u00f3re wybuch\u0142y w odpowiedzi na kontrowersyjny projekt ustawy dotycz\u0105cej nowej formy zatrudnienia os\u00f3b poni\u017cej 26. roku \u017cycia (CPE od fr. contrat premi\u00e8re embauche<\/em> \u2013 kontrakt na pierwsze zatrudnienie) u\u0142atwiaj\u0105cej zwalnianie pracownik\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 francuskich uniwersytet\u00f3w sta\u0142a si\u0119 wtedy o\u015brodkami sprzeciwu.<\/p>\n<\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Do\u015b\u0107 ju\u017c m\u00f3wienia o \u201emie\u015bcie\u201d i \u201ewsi\u201d, a ju\u017c w og\u00f3le o ich odwiecznej opozycji. Widok, kt\u00f3ry si\u0119 przed nami roztacza, w og\u00f3le ich nie przypomina \u2013 ani z daleka…<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":1352,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[2,3,6],"tags":[],"class_list":["post-1343","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly","category-fragmenty","category-teoria"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1343","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1343"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1343\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4458,"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1343\/revisions\/4458"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1352"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1343"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1343"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1343"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}