{"id":2838,"date":"2023-01-17T19:37:20","date_gmt":"2023-01-17T18:37:20","guid":{"rendered":"https:\/\/nieczytelne.wordpress.com\/?p=2838"},"modified":"2023-08-21T06:45:04","modified_gmt":"2023-08-21T04:45:04","slug":"krew-kwiaty-i-imprezy-na-basenach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/2023\/01\/17\/krew-kwiaty-i-imprezy-na-basenach\/","title":{"rendered":"Blood, flowers and pool parties"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n

S. Prasad:<\/h2>\n\n\n\n

krew, kwiaty i imprezy na basenach<\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n
<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Jakie s\u0105 g\u0142\u00f3wne cechy obecnej fali globalnych powsta\u0144? W jaki spos\u00f3b komunistyczne eksperymenty, innowacje taktyczne i polityczna inteligencja kr\u0105\u017c\u0105 pomi\u0119dzy tymi rewoltami i jakie wsp\u00f3lne ograniczenia napotykaj\u0105? Jakie prognozy s\u0105 mo\u017cliwe, bior\u0105c pod uwag\u0119 to, co widzia\u0142y\u015bmy w zesz\u0142ym roku? Bior\u0105c za punkt wyj\u015bcia ruchy z 2022 roku, S. Prasad szkicuje bilans walki rewolucyjnej w naszym historycznym momencie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cz\u0119\u015b\u0107 naszej serii Ruchy przeciwko bezRuchowi<\/span><\/a>, o politycznym bezruchu i wszystkim, co mu si\u0119 przeciwstawiaj\u0105<\/em><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\n

Wam, odwa\u017cni poszukiwacze, zmagaj\u0105cy si\u0119, wam wszystkim, kt\u00f3rzy, podst\u0119pnym powierzaj\u0105c si\u0119 \u017caglom, na gro\u017ane wyp\u0142ywacie morza \u2014 wam upojeni zagadk\u0105, rado\u015bni zmrokiem, wam, kt\u00f3rych dusz\u0119 w ka\u017cd\u0105 b\u0142\u0119dn\u0105 czelu\u015b\u0107 fletnie wabi\u0105 \u2014 bo tch\u00f3rzliw\u0105 d\u0142oni\u0105 trzyma\u0107 si\u0119 nici przewodnich wy wszak nie pragniecie; a gdzie odgadn\u0105\u0107 zdo\u0142acie, tam nienawidzicie dochodzenia \u2014 wam to wy\u0142\u0105cznie opowiem zagadk\u0119, kt\u00f3r\u0105 ujrza\u0142em (\u2026).<\/em><\/p>\n\n\n\n

Friedrich Nietzsche, Tako rzecze Zaratustra<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Przez ca\u0142y 2022 rok na niemal ka\u017cdym kontynencie dochodzi\u0142o do powsta\u0144, zamieszek i masowych protest\u00f3w, wywo\u0142anych rosn\u0105cymi kosztami \u017cycia i g\u0142upot\u0105 rz\u0105dz\u0105cych. Mimo panuj\u0105cego zamieszania pozostajemy w epoce rewolucji.<\/p>\n\n\n\n

W Nowy Rok rosn\u0105ce koszty utrzymania i koniec dop\u0142at do paliw wywo\u0142a\u0142y protesty w Kazachstanie. W ci\u0105gu tygodnia wybuch\u0142a insurekcja w A\u0142matach \u2013 najwi\u0119kszym mie\u015bcie kraju \u2013 podczas kt\u00f3rej ludziom uda\u0142o si\u0119 wedrze\u0107 si\u0119 do wielu budynk\u00f3w rz\u0105dowych lub je spali\u0107, chwilowo pokonuj\u0105c policj\u0119 i si\u0142y bezpiecze\u0144stwa. Aby st\u0142umi\u0107 powstanie, potrzeba by\u0142o koordynacji armii sze\u015bciu narod\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W Sri Lance protestuj\u0105cy szturmem zaj\u0119li salony w\u0142adzy i tymczasowo wyp\u0119dzili prezydenta z kraju. Domy ponad czterdziestu polityk\u00f3w zosta\u0142y doszcz\u0119tnie spalone. Obrazy star\u0107 rozesz\u0142y si\u0119 po ca\u0142ym \u015bwiecie, wraz z nast\u0119puj\u0105cymi po nich nagraniami proletariackich imprez na basenie pa\u0142acu prezydenckiego. Podobna scena rozegra\u0142a si\u0119 w Iraku, kiedy protestuj\u0105cy w Bagdadzie szturmowali i zaj\u0119li parlament.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Chmury gazu \u0142zawi\u0105cego i dymu z p\u0142on\u0105cych barykad wype\u0142ni\u0142y powietrze w D\u017cakarcie. Protesty w Haiti po zako\u0144czeniu dop\u0142at do paliw pozostawi\u0142y Port-Au-Prince w stanie, kt\u00f3ry niekt\u00f3rzy opisali jako \u201ewojn\u0119 domow\u0105 o niskiej intensywno\u015bci\u201d. Rz\u0105d Czadu nazwa\u0142 demonstracje przeciwko rz\u0105dom wojskowym \u201epowstaniem zbrojnym\u201d. W wyniku brutalnych represji zgin\u0119\u0142o prawie sto os\u00f3b. Zamieszki od tygodni wstrz\u0105saj\u0105 te\u017c zachodnim brzegiem Palestyny.<\/p>\n\n\n\n

New York Times<\/em> ostrzega, \u017ce mo\u017ce to by\u0107 pocz\u0105tek d\u0142ugiej zimy niezadowolenia w Europie. W pa\u017adzierniku prawie wszystkie rafinerie we Francji rozpocz\u0119\u0142y strajk. Dziesi\u0105tki tysi\u0119cy ludzi wysz\u0142o na ulice, aby zaprotestowa\u0107 przeciwko rosn\u0105cym kosztom utrzymania, podczas gdy gro\u017aba strajku generalnego stawa\u0142a si\u0119 coraz wi\u0119ksza. Strajki zacz\u0119\u0142y rozprzestrzenia\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w Anglii.<\/p>\n\n\n\n

Chiny do\u015bwiadczy\u0142y prawdopodobnie najbardziej powszechnego ruchu protestacyjnego od 1989 roku, kiedy to czo\u0142gi zosta\u0142y wys\u0142ane w celu st\u0142umienia demonstracji na placu Tiananmen. W fabryce iPhone’\u00f3w Foxconn w \u015brodkowych Chinach tysi\u0105ce pracownik\u00f3w star\u0142o si\u0119 z policj\u0105 i zburzy\u0142o barykady. W po\u0142udniowym mie\u015bcie Guangzhou protestuj\u0105cy wyrwali si\u0119 z budynk\u00f3w obj\u0119tych lockdownem, by skonfrontowa\u0107 si\u0119 z pracownikami opieki zdrowotnej i spl\u0105drowa\u0107 zapasy \u017cywno\u015bci. Dzia\u0142ania te rozprzestrzeni\u0142y si\u0119 na prowincj\u0119 Xinjiang, Szanghaj i Pekin. Niekt\u00f3rzy demonstranci \u015bpiewali Mi\u0119dzynarod\u00f3wk\u0119 \u2014 \u201eby zapewni\u0107 ludzko\u015bci szcz\u0119\u015bcie, musimy polega\u0107 na sobie\u201d \u2014 podczas gdy inni nie\u015bli kwiaty i puste kartki papieru.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n\n\n\n

Mimo panuj\u0105cego zamieszania pozostajemy w epoce rewolucji.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

W chwili, gdy to piszemy, powstanie w Iranie trwa ju\u017c dobry czwarty miesi\u0105c. Jest to najbardziej powszechny, intensywny i d\u0142ugotrwa\u0142y ruch protestacyjny, jaki uderzy\u0142 w kraj od czasu rewolucji z 1979 roku, i pierwszy, kt\u00f3ry skupia si\u0119 nie tylko na przeprowadzeniu reform, ale i na po\u0142o\u017ceniu kresu re\u017cimowi. Podpalono posterunki policji, budynki rz\u0105dowe, banki, a nawet bazy wojskowe. Zamieszki rozla\u0142y si\u0119 na wi\u0119zienia i zainspirowa\u0142y strajki w przemy\u015ble naftowym. Po tym jak dotar\u0142y do nies\u0142awnego wi\u0119zienia Elvin, w niewyja\u015bnionych okoliczno\u015bciach wybuch\u0142 po\u017car. Niekt\u00f3re miasta na kr\u00f3tko wyzwolono, podczas gdy inne do\u015bwiadczy\u0142y przera\u017caj\u0105cych masakr. Po tym jak nagranie linczu na policjancie sta\u0142o si\u0119 viralem, mia\u0142 miejsce militarny nalot na kompleks apartament\u00f3w w Teheranie rodem z niedawnego filmu Athena<\/em>. A jednak nadal, co noc, t\u0142umy m\u0142odych os\u00f3b wychodz\u0105 na ulice, skanduj\u0105c \u201ekobiety, \u017cycie, wolno\u015b\u0107\u201d, \u201e\u015bmier\u0107 dyktatorowi\u201d i \u201erok krwi\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Nie spos\u00f3b odgadn\u0105\u0107, czy ten przyp\u0142yw osi\u0105gn\u0105\u0142 ju\u017c sw\u00f3j szczyt i zacz\u0105\u0142 si\u0119 cofa\u0107. Skala i intensywno\u015b\u0107 tych ruch\u00f3w mo\u017ce wskazywa\u0107, \u017ce stoimy u progu fali walk, kt\u00f3ra wkr\u00f3tce sp\u0142ynie po ca\u0142ym globie. Jeszcze bardziej niepewne jest to, czy te nowe ruchy b\u0119d\u0105 w stanie nawigowa\u0107 pomi\u0119dzy mieliznami, na kt\u00f3rych tak konsekwentnie osiada\u0142y rewolucje naszego stulecia.<\/p>\n\n\n\n

Ameryka ma tendencj\u0119 do synchronizacji z tymi globalnymi rytmami, cho\u0107 cz\u0119sto z pewnym op\u00f3\u017anieniem. Mo\u017cna zatem zasadnie za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce w nadchodz\u0105cych latach b\u0119dziemy \u015bwiadkami kolejnych masowych walk w Stanach Zjednoczonych. Co to oznacza dla tych z nas, kt\u00f3re wci\u0105\u017c obserwuj\u0105 nadchodz\u0105cy przyp\u0142yw? Jak mo\u017cemy si\u0119 na t\u0119 fal\u0119 zorientowa\u0107 i jak mo\u017cemy przygotowa\u0107 si\u0119 na moment jej dobicia do naszych brzeg\u00f3w? Czy b\u0119dziemy gotowe do szturmowania niebios, kiedy zn\u00f3w nadejdzie nasz czas?<\/p>\n\n\n\n

W dalszej cz\u0119\u015bci spr\u00f3buj\u0119 opisa\u0107 to, co nadaje sp\u00f3jno\u015b\u0107 tym wybuchaj\u0105cym na ca\u0142ym \u015bwiecie walkom, a p\u00f3\u017aniej wykorzysta\u0107 to jako podstaw\u0119 do poczynienia wst\u0119pnych prognoz. Jakie s\u0105 wi\u0119c g\u0142\u00f3wne cechy tej fali walk?<\/p>\n\n\n\n

Turbulencje<\/h3>\n\n\n\n

Rok 2022 by\u0142 rokiem globalnych turbulencji. Pandemia po\u0142\u0105czona z rosn\u0105c\u0105 inflacj\u0105, za\u0142amaniami \u0142a\u0144cuch\u00f3w dostaw i wojn\u0105 w Europie Wschodniej stworzy\u0142y \u0142atwopaln\u0105 sytuacj\u0119. Warunki s\u0105 zar\u00f3wno coraz bardziej niestabilne, ale i coraz bardziej podobne w r\u00f3\u017cnych krajach. Tworzy to kontekst sprzyjaj\u0105cy pojawianiu si\u0119 walk, a kiedy ju\u017c si\u0119 pojawi\u0105 \u2013 szybkiemu rozprzestrzenianiu si\u0119. To \u015brodowisko, w kt\u00f3rym ma\u0142a iskra mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 po\u017car.<\/p>\n\n\n\n

Powstania z tamtego roku wyst\u0119powa\u0142y w miejscach, w kt\u00f3rych rosn\u0105ce koszty \u017cycia uczyni\u0142y warunki wybuchowymi. Ale ka\u017cda eksplozja potrzebuje wyzwalacza, a ten nie musi by\u0107 bezpo\u015brednio zwi\u0105zany z sam\u0105 sytuacj\u0105 gospodarcz\u0105. Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce katalizatorem okazuj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto dzia\u0142ania pa\u0144stwa: przymuszanie do zaciskania pasa, odmowa przeprowadzenia wybor\u00f3w, morderstwo w policyjnym areszcie i tak dalej. Rz\u0105d co\u015b robi, a ludzie czuj\u0105 si\u0119 zmuszeni, by zareagowa\u0107, skupiaj\u0105c tym samym swoj\u0105 powszechnie odczuwan\u0105 frustracj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Gdy ju\u017c nabior\u0105 rozp\u0119du, protesty te wykraczaj\u0105 poza pocz\u0105tkowe \u017c\u0105dania \u2013 poza to, co pierwotnie wprawi\u0142o je w ruch \u2013 i staj\u0105 si\u0119 walk\u0105 o upadek samego re\u017cimu. Gospodarcze turbulencje staj\u0105 si\u0119 wtedy t\u0142em do walki z pa\u0144stwem. To wyja\u015bnia zar\u00f3wno rewolucyjny \u0142adunek tych ruch\u00f3w protestacyjnych, jak i ich niepewno\u015b\u0107 oraz stosowanie p\u00f3\u0142\u015brodk\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

Ale to, co wznieca te protesty \u2013 to, czemu w re\u017cimowi si\u0119 sprzeciwiaj\u0105 \u2013 to jego ekscesy. To, co czyni go skorumpowanym, irracjonalnym, arbitralnym, niekompetentnym czy g\u0142upim. Z tego powodu ruchy nadal przemawiaj\u0105 j\u0119zykiem liberalizmu, cz\u0119sto wyra\u017caj\u0105c si\u0119 w kategoriach praw cz\u0142owieka, to\u017csamo\u015bci i demokracji. Nie jest wi\u0119c jasne, czy od takich ruch\u00f3w mo\u017cna oczekiwa\u0107, \u017ce wywr\u00f3c\u0105 \u015bwiat do g\u00f3ry nogami, czy te\u017c mo\u017ce tak naprawd\u0119 maj\u0105 one na celu wy\u0142\u0105cznie jego utrzymanie.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n\n\n\n

Warunki s\u0105 zar\u00f3wno coraz bardziej niestabilne, ale i coraz bardziej podobne w r\u00f3\u017cnych krajach. (…) W takim \u015brodowisku ma\u0142a iskra mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 po\u017car.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Generalizacja<\/h3>\n\n\n\n

Walki staj\u0105 si\u0119 zar\u00f3wno bardziej rozleg\u0142e, jak i bardziej intensywne. Jak powiedzia\u0142 pewien dziennikarz, \u201e[na pocz\u0105tku lat 20. XXI wieku] masowe protesty sta\u0142y si\u0119 bardziej powszechne, szybciej narasta\u0142y i przybiera\u0142y wi\u0119kszy rozmiar w skali ca\u0142ego \u015bwiata\u201d. Najbardziej wida\u0107 to w przypadku kraj\u00f3w takich jak Iran, kt\u00f3re w ostatnich latach do\u015bwiadczy\u0142y jednej fali walki po drugiej. W 2009 r. ira\u0144ski Zielony Ruch przeciwko temu, co powszechnie uwa\u017cano za sfa\u0142szowane wybory, prowadzony by\u0142 w du\u017cej mierze przez miejsk\u0105 klas\u0119 \u015bredni\u0105 i student\u00f3w. W ci\u0105gu ostatniej dekady protesty w kraju przybra\u0142y na sile, przyci\u0105gaj\u0105c coraz wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 proletariuszy. Inflacja i os\u0142abiona gospodarka wywo\u0142a\u0142y protesty w dziesi\u0105tkach miast w 2017 i 2018 roku, po czym w 2019 roku nast\u0105pi\u0142 tydzie\u0144 intensywnych zamieszek w odpowiedzi na skokow\u0105 podwy\u017ck\u0119 cen paliw. Ludzie, kt\u00f3rzy wyszli w\u00f3wczas na ulice, mieli zazwyczaj ni\u017csze dochody, a zatem byli bezpo\u015brednio bardziej dotkni\u0119ci turbulencjami gospodarczymi:<\/p>\n\n\n\n

\n

To powstanie by\u0142o pierwszym takim powstaniem w Republice Iranu, kt\u00f3remu uda\u0142o si\u0119 zjednoczy\u0107 ze sob\u0105 bogatych Ira\u0144czyk\u00f3w wywodz\u0105cych si\u0119 z wie\u017cowc\u00f3w w p\u00f3\u0142nocnym Teheranie i walcz\u0105cych o przetrwanie handlarzy bazar\u00f3w z jego robotniczego po\u0142udnia, jak i po\u0142\u0105czy\u0107 ze sob\u0105 Kurd\u00f3w, Turk\u00f3w i innych cz\u0142onk\u00f3w mniejszo\u015bci etnicznych z etniczn\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 Farsi. Zakres krzywd wyrz\u0105dzonych Ira\u0144czykom odzwierciedla sama r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 protestuj\u0105cych[1]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Podobny schemat mo\u017cna dostrzec niemal wsz\u0119dzie. W latach, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142y po kryzysie gospodarczym z 2008 r., \u201ewalka klasowa nale\u017ca\u0142a do tych najbardziej jej spragnionych i tych najgorzej sytuowanych\u201d[2]<\/sup><\/a>. W przesz\u0142o\u015bci walki pozostawa\u0142y zamro\u017cone, poniewa\u017c sam kryzys by\u0142 zamro\u017cony. Pa\u0144stwa mog\u0142y przez pewien czas radzi\u0107 sobie z turbulencjami gospodarczymi, do pewnego stopnia ogranicza\u0107 kryzysy poprzez obci\u0105\u017canie nimi konkretnych cz\u0119\u015bci populacji. Z kolei wsp\u00f3\u0142czesne ruchy odwrotnie \u2013 wydaj\u0105 si\u0119 rozci\u0105ga\u0107 na zewn\u0105trz, wci\u0105gaj\u0105c w siebie znacznie szersze warstwy spo\u0142ecze\u0144stwa. By\u0107 mo\u017ce nasza turbulentna tera\u017aniejszo\u015b\u0107 w ko\u0144cu wyrwie nas z obowi\u0105zuj\u0105cej regu\u0142y<\/em>[3]<\/sup><\/a>, charakteryzuj\u0105cej obecny stan kryzysu i generowanie przez niego walki. W miar\u0119 jak kryzysy staj\u0105 si\u0119 niezarz\u0105dzalne i zaczynaj\u0105 si\u0119 generalizowa\u0107, a rosn\u0105ce koszty \u017cycia zaczynaj\u0105 dotyka\u0107 wszystkich, generalizowa\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 r\u00f3wnie\u017c walki \u2013 i stawa\u0107 si\u0119 podobnie niezarz\u0105dzalne.<\/p>\n\n\n\n

Dystans<\/h3>\n\n\n\n

Kluczowym ograniczeniem wsp\u00f3\u0142czesnych walk jest ich niezdolno\u015b\u0107 do przezwyci\u0119\u017cenia dominuj\u0105cego pomi\u0119dzy lud\u017ami dystansu w spo\u0142ecze\u0144stwach, z kt\u00f3rych si\u0119 wy\u0142aniaj\u0105. W 2011 roku uczestnicy wielu ruch\u00f3w wyobra\u017cali sobie, \u017ce ju\u017c go przezwyci\u0119\u017cyli \u2013 cz\u0119sto poprzez projekcj\u0119 jedno\u015bci, takiej jak „99%”[4]<\/sup><\/a>, kt\u00f3ra nie mia\u0142a podstaw w \u017cadnej partykularnej lub dotychczasowej to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Jednak, jak uj\u0119\u0142o to Endnotes<\/em>, „to, \u017ce ruchy z 2011 roku przedstawia\u0142y si\u0119 jako ju\u017c-zjednoczone, jako ju\u017c-poza determinacjami strasznego spo\u0142ecze\u0144stwa, oznacza\u0142o, \u017ce ich wewn\u0119trzne podzia\u0142y by\u0142y zazwyczaj wypierane. A poniewa\u017c je wypierano, podzia\u0142y te mog\u0142y jawi\u0107 si\u0119 jedynie jako zagro\u017cenia dla ruchu\u201d[5]<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Natomiast zesz\u0142oroczne walki, w miar\u0119 jak si\u0119 generalizowa\u0142y, zdawa\u0142y si\u0119 k\u0142a\u015b\u0107 wi\u0119kszy nacisk na partykularne to\u017csamo\u015bci. Dzisiejsze ruchy, zamiast my\u015ble\u0107 o sobie jako o czym\u015b, co stoi poza uwarunkowaniami tego spo\u0142ecze\u0144stwa, maj\u0105 tendencj\u0119 do przyjmowania dotychczasowych to\u017csamo\u015bci jako punkt\u00f3w wyj\u015bcia. Mi\u0119dzyludzki dystans naszych spo\u0142ecze\u0144stw jest traktowany jak wyzwanie, problem do rozwi\u0105zania, a jedno\u015b\u0107 jest przedstawiana jako co\u015b, co b\u0119dzie musia\u0142o zosta\u0107 skonstruowane na drodze samej walki.<\/p>\n\n\n\n

Na przyk\u0142ad powstanie w Iranie zosta\u0142o wywo\u0142ane przez \u015bmier\u0107 kurdyjskiej kobiety w areszcie policyjnym. Chocia\u017c istnieje wiele powod\u00f3w, by walczy\u0107 z re\u017cimem, a do powstania przy\u0142\u0105czyli si\u0119 ludzie ze wszystkich \u015brodowisk, to walka kobiet i mniejszo\u015bci etnicznych po raz pierwszy wysun\u0119\u0142a si\u0119 na pierwszy plan w tym, jak powstanie siebie prezentuje i jak o sobie my\u015bli. Fakt ten znalaz\u0142 r\u00f3wnie\u017c odzwierciedlenie w dzia\u0142aniach \u2013 kobiety stoj\u0105 na czele wielu akcji, a niekt\u00f3re z najbardziej intensywnych protest\u00f3w odbywaj\u0105 si\u0119 w regionach, gdzie Kurdowie lub inne mniejszo\u015bci etniczne stanowi\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Ze wszystkich ruch\u00f3w i powsta\u0144 2022 roku, Sri Lanka jest tym, kt\u00f3re najbardziej przypomina ruch plac\u00f3w z 2011 roku. W kraju tak niedawno rozdzieranym przez wojn\u0119 domow\u0105 nikt nie m\u00f3g\u0142 bra\u0107 jedno\u015bci w\u015br\u00f3d uczestnik\u00f3w za pewnik. Przezwyci\u0119\u017cenie mi\u0119dzyludzkiego dystansu lankijskiego spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 zw\u0142aszcza mi\u0119dzy buddystami syngaleskimi, hinduistami tamilskimi i muzu\u0142manami \u2013 by\u0142o wi\u0119c rozumiane jako zadanie konieczne. Protestuj\u0105cy s\u0142usznie uwa\u017cali zawieszenie tych podzia\u0142\u00f3w za wielkie osi\u0105gni\u0119cie i byli \u015bwiadomi, \u017ce ryzyko ich ponownego wy\u0142onienia si\u0119 jest jednym z najwi\u0119kszych zagro\u017ce\u0144, jakie przed nimi stoj\u0105. Ta \u015bwiadomo\u015b\u0107 by\u0142a kluczowa dla tego, jak rewolucja my\u015bla\u0142a o sobie samej i dla tocz\u0105cych si\u0119 w jej obr\u0119bie debat.<\/p>\n\n\n\n

Nigdy nie wiadomo, jak d\u0142ugo wytrzymaj\u0105 te kruche jedno\u015bci zbudowane w trakcie powsta\u0144. \u017badnej z tych walk nie uda\u0142o si\u0119 przekroczy\u0107 granic, w kt\u00f3re uderzy\u0142y powstania z 2011 roku. Cho\u0107 cz\u0119sto udaje im si\u0119 zawiesi\u0107 normalne funkcjonowanie tego \u015bwiata, to na og\u00f3\u0142 nie na d\u0142ugo. Ale \u017ceby m\u00f3c w og\u00f3le przebi\u0107 si\u0119 mur, musimy najpierw do niego dotrze\u0107. Tylko poprzez si\u0142owanie si\u0119 z tymi ograniczeniami mo\u017cna je sformalizowa\u0107, a tym samym zamieni\u0107 w pytania, na kt\u00f3re ruchy mog\u0105 nast\u0119pnie pr\u00f3bowa\u0107 odpowiedzie\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Taktyki<\/h3>\n\n\n\n

Fale walk cz\u0119sto nast\u0119puj\u0105 po tym, jak rozprzestrzeni si\u0119 okre\u015blony zestaw taktyk. Klasycznym tego przyk\u0142adem by\u0142a rewolucyjna faza starego ruchu robotniczego, kiedy to fale masowych strajk\u00f3w rozla\u0142y si\u0119 po Europie i reszcie \u015bwiata w latach 1905, 1912 i 1917.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n\n\n\n

Dzisiejsze ruchy (…) maj\u0105 tendencj\u0119 do przyjmowania istniej\u0105cych wcze\u015bniej to\u017csamo\u015bci jako punkt\u00f3w wyj\u015bcia. Mi\u0119dzyludzki dystans naszych spo\u0142ecze\u0144stw jest traktowany jak wyzwanie, problem do rozwi\u0105nia, a jedno\u015b\u0107 jest przedstawiana jako co\u015b, co b\u0119dzie musia\u0142o by\u0107 skonstruowane na drodze samej walki.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Proces ten cz\u0119sto wi\u0105\u017ce si\u0119 z innowacjami, w miar\u0119 jak pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe taktyki, kt\u00f3re zdaj\u0105 si\u0119 oferowa\u0107 sposoby obej\u015bcia starych problem\u00f3w. Taktyki te s\u0105 nast\u0119pnie powielane i adaptowane w r\u00f3\u017cnych kontekstach. Dwie fale ostatniej dekady wydaj\u0105 wpasowywa\u0107 si\u0119 w ten schemat. W 2011 roku, po rewolucji w Egipcie, rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 ruch plac\u00f3w. Nast\u0119pnie w 2019 roku rozprzestrzeni\u0142y si\u0119 „taktyki pierwszoliniowe”, chocia\u017c z perspektywy czasu to, jak bardzo spoi\u0142y one ze sob\u0105 tamte mnogie wydarzenia, mog\u0142o zosta\u0107 wyolbrzymione przez obserwator\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

To, \u017ce burzliwe wydarzenia z 2022 roku maj\u0105 pewien wsp\u00f3lny mianownik taktyczny, jest oczywiste. Je\u015bli kr\u0105\u017c\u0105ce w sieci zdj\u0119cia z tych powsta\u0144 mo\u017cna \u0142atwo ze sob\u0105 pomyli\u0107, to dlatego, \u017ce sceny by\u0142y wsz\u0119dzie niemal identyczne: t\u0142umy, gaz \u0142zawi\u0105cy, \u017co\u0142nierze i policja, starcia przy p\u0142on\u0105cych barykadach, podpalenia, bro\u0144 palna, prowizoryczny sprz\u0119t zamieszkowy i inny improwizowany or\u0119\u017c, a nawet okupacje budynk\u00f3w. Nie wystarczy jednak powiedzie\u0107, \u017ce zesz\u0142oroczne walki maj\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107, by wygl\u0105da\u0107 jak zamieszki. To nie pozwala na uchwycenie ich specyfiki, tzn. tego, co w nich innowacyjne i co ma szans\u0119 si\u0119 rozprzestrzeni\u0107 \u2013 a wi\u0119c tym samym tego, co daje szans\u0119 na pokonanie starych ogranicze\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Warto odnotowa\u0107, \u017ce na czo\u0142o wydarze\u0144 w 2022 roku nie wysun\u0119\u0142a si\u0119 \u017cadna konkretna innowacja. Zdaje si\u0119, \u017ce tej wielo\u015bci ruch\u00f3w protestacyjnych i powsta\u0144 nie spaja\u0142a \u017cadna wiod\u0105ca taktyka. Cho\u0107 oczywi\u015bcie pojawi\u0142y si\u0119 innowacje, \u017cadna z nich nie zosta\u0142a szeroko powielona w odmiennych kontekstach.<\/p>\n\n\n\n

To nie powinno zaskakiwa\u0107. Rozs\u0105dnym wydaje si\u0119 oczekiwanie, \u017ce w ramach trwaj\u0105cej dziesi\u0105tki lat serii zmaga\u0144 ka\u017cda nowa fala b\u0119dzie mia\u0142a wi\u0119ksz\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 zmienno\u015b\u0107 ni\u017c poprzednia. Ka\u017cda walka napotyka na swoje granice i impasy; za ka\u017cdym razem eksperymentuje si\u0119 z tym, jak je przezwyci\u0119\u017cy\u0107. W miar\u0119 jak te eksperymenty si\u0119 rozwijaj\u0105 \u2013 a ka\u017cdy z nich przynosi inne rezultaty, w miar\u0119 jak rozprzestrzeniaj\u0105 si\u0119 i rozbrzmiewaj\u0105 na r\u00f3\u017cne sposoby, liczba wewn\u0119trznych r\u00f3\u017cnic b\u0119dzie si\u0119 zwi\u0119ksza\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017ce to r\u00f3wnie\u017c wskazywa\u0107 na to, jak bardzo walki si\u0119 zgeneralizowa\u0142y. W miar\u0119 jak staj\u0105 si\u0119 bardziej powszechne i proletariackie, cz\u0119sto zaczynaj\u0105 zrzuca\u0107 z siebie wiele aktywistycznych atrybut\u00f3w, kt\u00f3re sprawia\u0142y, \u017ce ruchy z 2011 i 2019 roku wydawa\u0142y si\u0119 jednocze\u015bnie dynamiczne i ograniczone. W ko\u0144cu potrzeba jest matk\u0105 wynalazk\u00f3w. To, co sprawia\u0142o, \u017ce ruchy z tamtych lat wydawa\u0142y si\u0119 innowacyjne, z perspektywy czasu okazuje si\u0119 w du\u017cej mierze odzwierciedleniem ich ograniczonej kompozycji.<\/p>\n\n\n\n

W przypadku Sri Lanki, z pewno\u015bci\u0105 jednej z najintensywniejszych rewolt 2022 roku, powstanie przebiega\u0142o wed\u0142ug znajomego schematu. Model i taktyki w du\u017cej mierze odziedziczy\u0142o ono (z pewnymi wariacjami) po Arabskiej Wio\u015bnie, zw\u0142aszcza rewolucji w Egipcie. Podobnie by\u0142o z rewolucj\u0105 w Sudanie w 2019 roku, podczas poprzedniej fali, ale inaczej ju\u017c by\u0142o w Algierii (r\u00f3wnie\u017c w 2019 roku), gdzie taktyka i rytm bardziej przypomina\u0142y niedawny ruch \u017b\u00f3\u0142tych Kamizelek we Francji. Nie jest wi\u0119c jasne, na ile Egipt b\u0119dzie nadal dostarcza\u0142 szablonu dla rewolucji w naszym stuleciu, czy te\u017c do\u015bwiadczenie to zostanie wkr\u00f3tce przez co\u015b wyparte.<\/p>\n\n\n\n

Strajki<\/h3>\n\n\n\n

Zmniejsza si\u0119 geograficzny i czasowy dystans pomi\u0119dzy zamieszkami a strajkami. Powstaniom, kt\u00f3re wybuch\u0142y w nast\u0119pstwie kryzysu finansowego z 2008 roku, nie towarzyszy\u0142a ani nie nast\u0119powa\u0142a po nich \u017cadna znaczna fala strajk\u00f3w. Cho\u0107 taktyka zak\u0142\u00f3cania normalno\u015bci rozprzestrzenia\u0142a si\u0119 niemal po ca\u0142ym \u015bwiecie, pozostawa\u0142y one na placach i rynkach, na kt\u00f3rych si\u0119 pojawi\u0142y. \u017badne z nich by\u0142o w stanie ani na chwil\u0119 opu\u015bci\u0107 tej ha\u0142a\u015bliwej sfery, gdzie wszystko jest na wierzchu i na widok dla wszystkich, aby przenikn\u0105\u0107 do ukrytej siedziby produkcji, gdzie kapita\u0142 produkuje i jest produkowany, na kt\u00f3rej progu widnieje napis „Wst\u0119p wzbroniony, chyba \u017ce w interesach”. Wed\u0142ug Theorie Communiste<\/em> ta niemo\u017cno\u015b\u0107 przenikni\u0119cia przez „szklan\u0105 pod\u0142og\u0119” do samego procesu produkcji jest „nawracaj\u0105c\u0105 granic\u0105 wszystkich zamieszek i 'insurekcji'”. Ich zdaniem, rewolucja musi zaprowadzi\u0107 siebie \u201ew sfer\u0119 produkcji\u201d, nie po to, by j\u0105 podbi\u0107 i zg\u0142osi\u0107 do niej roszczenia, a po to, by j\u0105 znie\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Czy ostatnie wydarzenia m\u00f3wi\u0105 nam co\u015b o tym, czego pokonanie tej granicy mo\u017ce wymaga\u0107? Czy w szklanej pod\u0142odze pod nami pojawiaj\u0105 si\u0119 p\u0119kni\u0119cia?<\/p>\n\n\n\n

Strajkowanie coraz cz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 w arsenale taktyk stosowanych przez powstania. Po rozleg\u0142ych zamieszkach cz\u0119sto nast\u0119puj\u0105 fale strajk\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 przynajmniej jakie\u015b znaczenie. W miar\u0119 jak te dwa momenty s\u0105 rytmicznie coraz bli\u017cej siebie, nasuwa si\u0119 my\u015bl o pewnej sp\u00f3jno\u015bci mi\u0119dzy tymi biegunami, a mo\u017ce nawet o rozpadzie dziel\u0105cych je barier.<\/p>\n\n\n\n

Po fali zamieszek w ameryka\u0144skich miastach w 2020 roku nast\u0105pi\u0142a rosn\u0105ca fala strajk\u00f3w, kt\u00f3ra osi\u0105gn\u0119\u0142a sw\u00f3j szczyt jesieni\u0105 nast\u0119pnego roku. Wiele z tych strajk\u00f3w mia\u0142o miejsce w miastach, kt\u00f3re do\u015bwiadczy\u0142y najbardziej d\u0142ugotrwa\u0142ych rozruch\u00f3w rok wcze\u015bniej, takich jak Louisville, Lancaster i Nowy Jork. Dotkni\u0119te zosta\u0142y nawet wielkie dyscypliny sportowe: wkr\u00f3tce po brutalnej reakcji w Kenoshy, masowy strajk rozla\u0142 si\u0119 na prawie ka\u017cd\u0105 dru\u017cyn\u0119 sportow\u0105 w prawie ka\u017cdej g\u0142\u00f3wnej lidze.<\/p>\n\n\n\n

Chocia\u017c niekt\u00f3re kampanie zwi\u0105zkowe (np. Amazonu) wykorzystywa\u0142y j\u0119zyk Black Lives Matter, strajki z 2021 roku rzadko wyra\u017anie nawi\u0105zywa\u0142y do zamieszek z 2020. Wyra\u017anie jednak wy\u0142oni\u0142y si\u0119 z podobnego zestawu wybuchowych warunk\u00f3w i \u015bwie\u017co-bojowych nastroj\u00f3w ameryka\u0144skiego proletariatu \u2013 i na nie odpowiada\u0142y. W Kazachstanie podobnie: po zamieszkach i sytuacji niemal\u017ce-insurekcyjnej, na pocz\u0105tku 2022 roku nast\u0105pi\u0142a fala rozruch\u00f3w pracowniczych. W tym przypadku strajki i zamieszki mia\u0142y miejsce w tym samym miesi\u0105cu, a nie niemal roku, i istnia\u0142 mi\u0119dzy nimi znacznie wyra\u017aniejszy zwi\u0105zek. Jednak ani w Kazachstanie, ani w Ameryce fala strajk\u00f3w nie nabra\u0142a takiego rozmachu, a powodowane przez ni\u0105 zak\u0142\u00f3cenia w funkcjonowaniu gospodarki czy spo\u0142ecze\u0144stwa by\u0142y niepor\u00f3wnywalnie ma\u0142e w zestawieniu z tymi wywo\u0142anymi przez zamieszki.<\/p>\n\n\n\n

W Sudanie i w Birmie strajki generalne sta\u0142y si\u0119 kluczow\u0105 taktyk\u0105 w walce z niedawnymi wojskowymi zamachami stanu. Tamtejsze strajki skutecznie ilustruj\u0105 powszechne wsparcie, jakie ruchy te mog\u0105 zmobilizowa\u0107, ale nie prezentuj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci wywierania realnego wp\u0142ywu. Strajki, w tym sensie, mog\u0105 podtrzymywa\u0107 impet powsta\u0144, podtrzymuj\u0105c otwart\u0105 przestrze\u0144 zak\u0142\u00f3ce\u0144, z kt\u00f3rej mo\u017ce wy\u0142oni\u0107 si\u0119 co\u015b nowego, ale nie zmieniaj\u0105 ich dynamik fundamentalnie. Mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce strajk generalny jest raczej cz\u0119\u015bci\u0105 tylnej stra\u017cy ruchu ni\u017c skokiem do przodu.<\/p>\n\n\n\n

Z kolei powstanie w Iranie od niedawna obejmuje te\u017c pracownik\u00f3w przemys\u0142u naftowego \u2013 w tym przypadku pracownicy maj\u0105 akurat realny wp\u0142yw na pa\u0144stwo i gospodark\u0119. Strajki w tym kraju solidaryzuj\u0105 si\u0119 z ruchem protestacyjnym, ale wysuwaj\u0105 tak\u017ce w\u0142asne \u017c\u0105dania. Nie jest jeszcze jasne, jak zdeterminowane si\u0119 stan\u0105, jak bardzo si\u0119 rozprzestrzeni\u0105, ani czy zainspiruj\u0105 podobne dzia\u0142ania w innych ga\u0142\u0119ziach przemys\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

Strajki pracownik\u00f3w rafinerii ropy naftowej we Francji i nadchodz\u0105ca zima pe\u0142na niezadowolenia, kt\u00f3ra mo\u017ce rozprzestrzeni\u0107 si\u0119 na ca\u0142\u0105 Europ\u0119, mog\u0105 nasuwa\u0107 to samo pytanie, tylko od drugiej strony: czy nie \u0142atwiej by\u0142oby rozbi\u0107 szklan\u0105 pod\u0142og\u0119 od do\u0142u, wywa\u017cy\u0107 drzwi do siedziby produkcji od wewn\u0105trz? Czy walka, kt\u00f3ra zaczyna si\u0119 jako fala strajk\u00f3w, mo\u017ce ostatecznie rozprzestrzeni\u0107 si\u0119 na reszt\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa, staj\u0105c si\u0119 og\u00f3lnym ruchem odmowy wobec rosn\u0105cych koszt\u00f3w \u017cycia? Do\u015bwiadczenie W\u0142och z lat nast\u0119puj\u0105cych po Gor\u0105cej Jesieni 1969 roku mo\u017ce da\u0107 nam jakie\u015b wyobra\u017cenie o mo\u017cliwym przebiegu takiej serii wydarze\u0144, cho\u0107 w nieco innych warunkach.<\/p>\n\n\n\n

Kartografia<\/h3>\n\n\n\n

Niezale\u017cnie jaki kraj by\u015bmy bra\u0142y pod uwag\u0119, kartografia walki wydaje si\u0119 trzyma\u0107 sta\u0142ego schematu. Og\u00f3lnokrajowe powstania zaczynaj\u0105 si\u0119 na peryferiach, nast\u0119pnie kr\u0105\u017c\u0105 po ca\u0142ym kraju i docieraj\u0105 w ko\u0144cu do najwi\u0119kszego miasta lub stolicy. Ten ostatni przystanek staje si\u0119 \u015brodkiem ci\u0119\u017cko\u015bci powstania, nadaje ton i wyznacza rytm reszcie kraju, i to tam cz\u0119sto dochodzi do najbardziej intensywnych do\u015bwiadcze\u0144 i eksperyment\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n\n\n\n

Ani w Kazachstanie, ani w Ameryce fala strajk\u00f3w nie nabra\u0142a takiego rozmachu, ani nie spowodowa\u0142a takich zak\u0142\u00f3ce\u0144 w funkcjonowaniu gospodarki czy spo\u0142ecze\u0144stwa, jak zamieszki.<\/strong> (…) Mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce strajk generalny jest raczej cz\u0119\u015bci\u0105 tylnej stra\u017cy ruchu ni\u017c skokiem do przodu.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

W Kazachstanie protesty pojawi\u0142y si\u0119 najpierw w produkuj\u0105cym paliwa zachodnim regionie, a nast\u0119pnie w ci\u0105gu kolejnego tygodnia rozprzestrzeni\u0142y si\u0119 na ca\u0142y kraj, osi\u0105gaj\u0105c kulminacj\u0119 w postaci zamieszek w A\u0142matach, jego dawnej stolicy i najwi\u0119kszym mie\u015bcie. W Sri Lance, po protestach rolnik\u00f3w i rybak\u00f3w z wiejskich obszar\u00f3w nast\u0105pi\u0142y demonstracje i zamieszki na przedmie\u015bciach otaczaj\u0105cych stolic\u0119, a w ko\u0144cu okupacje i masowe demonstracje w samym Kolombo. W Iranie powstanie rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 na zachodnich obszarach kurdyjskich, a nast\u0119pnie rozprzestrzeni\u0142o si\u0119 na g\u0142\u00f3wne miasta, takie jak Teheran, a tak\u017ce na obszary azerskie, arabskie i zamieszkane przez Belud\u017c\u00f3w. I jak zauwa\u017cy\u0142 niedawny artyku\u0142 New York Timesa, w Chinach „masowa mobilizacja wydawa\u0142a si\u0119 mo\u017cliwa r\u00f3wnie\u017c w Pekinie dopiero po tym, jak protesty wybuch\u0142y w innych miastach \u2013 w Urumqi w pi\u0105tek wieczorem, w Szanghaju w sobot\u0119”.<\/p>\n\n\n\n

Ta przemieszczaj\u0105ca si\u0119 geografia odzwierciedla zmieniaj\u0105c\u0105 si\u0119 kompozycj\u0119. Walki cz\u0119sto zaczynaj\u0105 si\u0119 w konkretnym regionie od \u017c\u0105da\u0144 konkretnej grupy spo\u0142ecznej, jednak w miar\u0119 jak rozprzestrzeniaj\u0105 si\u0119 na zewn\u0105trz, wci\u0105gaj\u0105 kolejne warstwy spo\u0142ecze\u0144stwa. W ten spos\u00f3b walki albo akumuluj\u0105 coraz wi\u0119cej \u017c\u0105da\u0144, ca\u0142kowicie z nich rezygnuj\u0105, albo te\u017c decyduj\u0105 si\u0119 na uniwersalne \u017c\u0105danie naszych czas\u00f3w: upadek re\u017cimu.<\/p>\n\n\n\n

Walki rozprzestrzeniaj\u0105 si\u0119 niekiedy w \u015blad za kryzysem: protesty zapocz\u0105tkowuj\u0105 grupy i regiony najbardziej bezpo\u015brednio dotkni\u0119te kryzysem, a w miar\u0119 jak ten si\u0119 generalizuje, generalizuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c powstanie \u2013 tak by\u0142o na przyk\u0142ad w Sri Lance. W tym procesie nie ma jednak nic automatycznego. Cz\u0119sto powstania zaczynaj\u0105 si\u0119 tam, gdzie istnieje dziedzictwo wcze\u015bniejszych walk i organizacji, jak na przyk\u0142ad wok\u00f3\u0142 Zhanaozen w Kazachstanie, gdzie niewiele wcze\u015bniej dosz\u0142o do zamieszek i strajk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Gdy protesty skupiaj\u0105 si\u0119 ju\u017c w najwi\u0119kszych miastach, cz\u0119sto napotykaj\u0105 na podobny horyzont i impas. W Bagdadzie, Kolombo i A\u0142matach protestuj\u0105cy szturmowali i albo zajmowali, albo podpalali g\u0142\u00f3wne budynki rz\u0105dowe. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce ani zdobycie, ani spalenie salon\u00f3w w\u0142adzy nie wystarcza ani do jej przej\u0119cia, ani zdestytuowania. To zamieszanie mo\u017ce mie\u0107 mniej wsp\u00f3lnego z geograficzn\u0105 orientacj\u0105 walk, a wi\u0119cej z ich orientacj\u0105 polityczn\u0105 \u2013 z tym, \u017ce kryzys gospodarczy staje si\u0119 t\u0142em dla konfrontacji z pa\u0144stwem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Przed podobnym dylematem staj\u0105 nawet te walki, kt\u00f3re praktycznie s\u0105 bardziej zorientowane na infrastruktur\u0119 ni\u017c instytucje. Na przyk\u0142ad w Haiti protestuj\u0105cy od miesi\u0119cy blokuj\u0105 g\u0142\u00f3wny port przemys\u0142owy, uniemo\u017cliwiaj\u0105c dystrybucj\u0119 paliwa i innych kluczowych towar\u00f3w. Pomimo wezwa\u0144 do rewolucji, ta blokada infrastrukturalna wydaje si\u0119 mie\u0107 na celu zmuszenie pa\u0144stwa do negocjacji ich \u017c\u0105da\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Komuna<\/h3>\n\n\n\n

Komunizm jest zniesieniem pa\u0144stwa i zd\u0142awieniem ekonomii. Je\u015bli mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o komunizmie w czasie tera\u017aniejszym, to dlatego, \u017ce komunizm istnieje jako potencja\u0142 w spo\u0142ecze\u0144stwie kapitalistycznym. To znaczy: komunizm istnieje jako zadanie, do kt\u00f3rego nale\u017cy si\u0119 przygotowa\u0107, i jako napi\u0119cie obecne w dzisiejszych walkach.<\/p>\n\n\n\n

Potencja\u0142 komunistyczny w tej serii walk mo\u017cna najlepiej opisa\u0107 jako napi\u0119cie w kierunku komuny<\/em>. Istniej\u0105 dwa podstawowe sposoby wyczucia tego napi\u0119cia we wsp\u00f3\u0142czesnych walkach; komuna pojawia si\u0119 wtedy, gdy te momenty si\u0119 na siebie nak\u0142adaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Po pierwsze jest to, jak walki zajmuj\u0105 przestrze\u0144. Okupacje i obozowiska staj\u0105 si\u0119 festiwalami i przestrzeniami do eksperymentowania z formami nie-zapo\u015bredniczonego przez pieni\u0105dze \u2013 ani niepodzielonego przez panuj\u0105cy w naszym spo\u0142ecze\u0144stwie dystans \u2013 \u017cycia. Ten wysi\u0142ek w\u0142o\u017cony w od\u017cywianie si\u0119 i dbanie o siebie nawzajem poza wi\u0119ziami pieni\u0119\u017cnymi<\/em>[6]<\/sup><\/a> i bez odniesienia do istniej\u0105cych wcze\u015bniej to\u017csamo\u015bci, zosta\u0142 opisany jako \u201ekomunizm ruchu\u201d[7]<\/sup><\/a>. W tamtym roku by\u0142o to najbardziej widoczne w ruchu okupacyjnym w Sri Lance.<\/p>\n\n\n\n

Po drugie jest to, jak zamieszki i insurekcje uwalniaj\u0105 przestrze\u0144, jakkolwiek na kr\u00f3tko. W nocy 6 stycznia 2022 roku, gdy fala zamieszek w Kazachstanie osi\u0105gn\u0119\u0142a swoje apogeum, policja i si\u0142y bezpiecze\u0144stwa w A\u0142maty, najwi\u0119kszym mie\u015bcie kraju, zosta\u0142y pokonane. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich uciek\u0142a z miasta, cz\u0119\u015b\u0107 zdezerterowa\u0142a, a inni po prostu ust\u0105pili. Tej nocy w\u0142adza znalaz\u0142a si\u0119 nagle w r\u0119kach proletariackich powsta\u0144c\u00f3w. Do odbicia miasta ostatecznie trzeba by\u0142o armii sze\u015bciu narod\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Osznawije, miasto w przewa\u017caj\u0105co kurdyjskim regionie p\u00f3\u0142nocno-zachodniego Iranu, mia\u0142o wpa\u015b\u0107 w r\u0119ce protestuj\u0105cych, gdy w regionie trwa\u0142 strajk generalny. Si\u0142y bezpiecze\u0144stwa i urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi albo uciekli, albo schronili si\u0119 w bazie Gwardii Rewolucyjnych. Biura rz\u0105dowe, banki i baza Gwardii zosta\u0142y podpalone. Sponsorowana przez rz\u0105d agencja informacyjna obwini\u0142a o zaistnia\u0142\u0105 sytuacj\u0119 pi\u0119ciuset uzbrojonych demonstrant\u00f3w, ale nagrania z wydarze\u0144 pokazuj\u0105 tysi\u0105ce na ulicach.<\/p>\n\n\n\n

Przej\u015bcie od zamieszek do insurekcji ma miejsce wtedy, gdy policja i si\u0142y zbrojne zostaj\u0105 pokonane. \u0141apiemy tego przeb\u0142yski, gdy terytoria o pewnej skali, na przyk\u0142ad miasto, s\u0105 podczas powstania na kr\u00f3tko wyzwolone od si\u0142 partii porz\u0105dku. Jednak w ostatnich cyklach \u017cadne z takich wolnych miast istnia\u0142o na tyle d\u0142ugo, by przeprowadzi\u0107 trwa\u0142e eksperymenty. Te kr\u00f3tkie przyk\u0142ady przypominaj\u0105 momenty syryjskiej rewolucji, gdy w niekt\u00f3rych miastach, takich jak Manbid\u017c, w miar\u0119 wycofywania si\u0119 pa\u0144stwa do w\u0142adzy dochodzi\u0142y rady rewolucyjne.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cliwe, \u017ce gdzie\u015b, podczas tej fali lub nast\u0119pnej, policja zostanie pokonana, a powsta\u0144cy zdo\u0142aj\u0105 utrzyma\u0107 miasto \u2013 czy to przypadkowo, czy celowo \u2013 na d\u0142u\u017cej ni\u017c noc lub kilka dni. Ka\u017cde wyzwolone w ten spos\u00f3b terytorium musia\u0142oby si\u0119 szybko rozprzestrzenia\u0107, \u017ceby nie zosta\u0107 zaduszonym; komuna nie mo\u017ce istnie\u0107 w jednym mie\u015bcie w niesko\u0144czono\u015b\u0107. Poniewa\u017c jednak walki cz\u0119sto tocz\u0105 si\u0119 w spos\u00f3b \u0142\u0105czny i nier\u00f3wnomierny, zar\u00f3wno na poziomie krajowym, jak i globalnym, to, co mo\u017ce si\u0119 wydarzy\u0107 w takim mie\u015bcie w czasie jego wyzwolenia, bez w\u0105tpienia wp\u0142ynie na bieg pozosta\u0142ych wydarze\u0144.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n\n\n\n

Je\u015bli mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o komunizmie w czasie tera\u017aniejszym, to dlatego, \u017ce komunizm istnieje jako potencja\u0142 w spo\u0142ecze\u0144stwie kapitalistycznym. (…) Potencja\u0142 komunistyczny w tej serii walk mo\u017cna najlepiej opisa\u0107 jako napi\u0119cie w kierunku komuny<\/em>.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

W zwi\u0105zku z tym pojawia si\u0119 szereg pyta\u0144, kt\u00f3re warto sobie zada\u0107, p\u00f3ki mamy jeszcze na to czas. Co mo\u017ce si\u0119 sta\u0107 z miastem, kt\u00f3re, z powodu nier\u00f3wnego tempa walki zostanie tymczasowo wyzwolone i by\u0107 mo\u017ce odizolowane? Jak mo\u017cna by broni\u0107 takiego miasta? Jak jego mieszka\u0144cy mog\u0105 si\u0119 wy\u017cywi\u0107 i zapewni\u0107 sobie dost\u0119p do bie\u017c\u0105cej wody, pr\u0105du i innych medi\u00f3w? Jakie komunistyczne \u015brodki s\u0105 mo\u017cliwe na skali pojedynczego miasta? To, jak na te pytania odpowiemy, b\u0119dzie mia\u0142o wp\u0142yw na przebieg walki w innych miejscach.<\/p>\n\n\n\n

Cyrkulacja<\/h3>\n\n\n\n

Gdy dana fala walki osi\u0105ga sw\u00f3j szczyt, taktyki i idee, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 gdziekolwiek, szybko mog\u0105 rozprzestrzeni\u0107 si\u0119 niemal wsz\u0119dzie. Jednak cyrkulacja taktyk, idei i wp\u0142yw\u00f3w odbywa si\u0119 cz\u0119\u015bciej i z wi\u0119ksz\u0105 intensywno\u015bci\u0105 w regionalnych wirach<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Powstanie w Kazachstanie znajduje swoje najbardziej bezpo\u015brednie odniesienia w innych niedawnych powstaniach w by\u0142ych republikach radzieckich. Z kolei rewolucje i walki na Bliskim Wschodzie i w Afryce P\u00f3\u0142nocnej maj\u0105 tendencj\u0119 do szybkiego nast\u0119powania po sobie, nap\u0119dzaj\u0105c si\u0119 nawzajem. Podobn\u0105 kartografi\u0119 zmaga\u0144 mo\u017cna nakre\u015bli\u0107 te\u017c na Ba\u0142kanach. W ka\u017cdym tym przypadku ruchy protestacyjne zwraca\u0142y baczn\u0105 uwag\u0119 na reszt\u0119 swojego regionu, ucz\u0105c si\u0119 z do\u015bwiadcze\u0144 innych i zapo\u017cyczaj\u0105c ich repertuar taktyczny.<\/p>\n\n\n\n

Ale ten rezonans nie wynika wy\u0142\u0105cznie, czy nawet g\u0142\u00f3wnie, z geograficznej lub kulturowej blisko\u015bci, ale raczej ze wsp\u00f3lnych warunk\u00f3w politycznych i ekonomicznych. Mi\u0119dzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) ostrzega\u0142, \u017ce po rewolucji w Sri Lance nast\u0105pi\u0105 niepokoje w ca\u0142ej Azji Po\u0142udniowej, gdzie wiele kraj\u00f3w boryka si\u0119 z podobnymi kryzysami zad\u0142u\u017ceniowymi. Wiele by\u0142ych republik radzieckich ma wsp\u00f3lne pakty bezpiecze\u0144stwa i jest do pewnego stopnia zintegrowanych gospodarczo; ale maj\u0105 te\u017c podobne systemy gospodarcze i polityczne. Niepokoje w ka\u017cdym kraju tych region\u00f3w maj\u0105 potencja\u0142, by wp\u0142yn\u0105\u0107 na ka\u017cdy inny, a taktyki, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 skuteczne w jednym kraju, prawdopodobnie rozprzestrzeni\u0105 si\u0119 na inne.<\/p>\n\n\n\n

Walki te staj\u0105 si\u0119 one zagro\u017ceniem dla panuj\u0105cego porz\u0105dku w\u0142a\u015bnie przez to, jak si\u0119 rozprzestrzeniaj\u0105. Rewolucja w Sri Lance mia\u0142a po cz\u0119\u015bci na celu odsuni\u0119cie skorumpowanego i niekompetentnego re\u017cimu na rzecz takiego, kt\u00f3ry lepiej radzi sobie z kryzysem. Cho\u0107 ten cel niekoniecznie jest sam w sobie sprzeczny z interesami i ambicjami MFW, to gdy niepokoje rozlewaj\u0105 si\u0119 na przyleg\u0142y region \u2013 Pakistan, Bangladesz, Nepal, a by\u0107 mo\u017ce Indie \u2013 grozi to destabilizacj\u0105 porz\u0105dku, kt\u00f3ry MFW chce zachowa\u0107. Podobnie, stawk\u0105 w ka\u017cdym konkretnym powstaniu w kt\u00f3rym\u015b z by\u0142ych kraj\u00f3w sowieckich jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozprzestrzenienia si\u0119 niepokoj\u00f3w na sam\u0105 Rosj\u0119. To, po cz\u0119\u015bci, le\u017cy u podstaw inwazji na Ukrain\u0119.<\/p>\n\n\n\n

W centrum tych regionalnych wir\u00f3w<\/em> cz\u0119sto znajduje si\u0119 kraj, kt\u00f3remu jego rozmiar, si\u0142a ekonomiczna, stabilno\u015b\u0107 polityczna i pot\u0119ga militarna zapewniaj\u0105 pewien stopie\u0144 stabilno\u015bci. To pozwala mu wywiera\u0107 kontrrewolucyjny nacisk na otaczaj\u0105cy go region i inne miejsca. Do takich kraj\u00f3w nale\u017c\u0105 Arabia Saudyjska, Rosja, Chiny i Indie. Nie chodzi o to, \u017ce poprzednie fale walki nie dobi\u0142y do ich brzeg\u00f3w, a o to, \u017ce jeszcze nie zosta\u0142y przez nie naprawd\u0119 poch\u0142oni\u0119te. Im bardziej walki zaczn\u0105 przetacza\u0107 si\u0119 przez te i inne regionalne pot\u0119gi, tym bardziej rewolucje w innych miejscach b\u0119d\u0105 mog\u0142y odetchn\u0105\u0107. Takie jest znaczenie powstaj\u0105cego ruchu antywojennego w Rosji.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Stawki s\u0105 oczywi\u015bcie r\u00f3\u017cne w zale\u017cno\u015bci od regionu. Powoli narastaj\u0105ca fala walk poprzedzi\u0142a fale z 2011 i 2019 roku. W obu przypadkach to po wybuchu rewolucji na Bliskim Wschodzie przyp\u0142yw sta\u0142 si\u0119 fal\u0105 p\u0142ywow\u0105, a walki rozprzestrzeni\u0142y si\u0119 niemal na ca\u0142ym \u015bwiecie. W 2011 roku by\u0142a Tunezja i Egipt, a po nich w 2019 roku Algieria i Sudan. To oczywi\u015bcie mo\u017ce by\u0107 po prostu korelacja, a nie zwi\u0105zek przyczynowo-skutkowy. \u0141atwiej jest nakre\u015bli\u0107 wp\u0142yw Egiptu na p\u00f3\u017aniejsze wydarzenia, ni\u017c zrobi\u0107 to samo dla Sudanu. Mo\u017ce by\u0107 te\u017c tak, \u017ce warunki w regionie Bliskiego Wschodu s\u0105 po prostu bardziej dojrza\u0142y do rewolucji ni\u017c gdzie indziej. Niemniej jednak wydaje si\u0119 pewne, \u017ce ewentualny upadek ira\u0144skiego pa\u0144stwa islamskiego odbije si\u0119 w \u015bwiecie bardziej bezpo\u015brednio ni\u017c rewolucja w Sri Lance.<\/p>\n\n\n\n

Geopolityka<\/h3>\n\n\n\n

Rewolucja w Syrii w 2011 r. doprowadzi\u0142a do wojny domowej, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 konfliktem zast\u0119pczym mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi regionalnymi i globalnymi pot\u0119gami. R\u00f3\u017cne konstelacje regionalnych pot\u0119g finansuj\u0105 i zbroj\u0105 r\u00f3\u017cne frakcje kontrrewolucji w Sudanie. Chiny i Indie rywalizuj\u0105 o wp\u0142ywy w Sri Lance, a w przeci\u0105gu ostatniej dekady, rosyjskie wojska mia\u0142y udzia\u0142 w t\u0142umieniu trzech r\u00f3\u017cnych powsta\u0144 w okolicznym regionie.<\/p>\n\n\n\n

Jednak w miar\u0119 nasilania si\u0119 tej sekwencji walk, mo\u017cemy zacz\u0105\u0107 obserwowa\u0107 rozpad tej geopolitycznej logiki. Kraje uwik\u0142ane w lokalne rozruchy \u2013 lub te, kt\u00f3re ju\u017c zosta\u0142y wci\u0105gni\u0119te w zagraniczne konflikty geopolityczne \u2013 mog\u0105 by\u0107 mniej sk\u0142onne do interweniowania w sytuacjach gdzie indziej. Na przyk\u0142ad inwazja na Ukrain\u0119 by\u0142a po cz\u0119\u015bci odpowiedzi\u0105 na insurekcje, kt\u00f3re wci\u0105\u017c niemal-wybuchaj\u0105 w krajach otaczaj\u0105cych Rosj\u0119. Jednak w miar\u0119 jak wojna si\u0119 przeci\u0105ga, Rosja jest mniej zdolna do wywierania wp\u0142ywu na reszt\u0119 otaczaj\u0105cego j\u0105 regionu.<\/p>\n\n\n\n

Jako inny przyk\u0142ad we\u017amy to, jak podczas syryjskiej wojny domowej Iran i Rosja w pe\u0142ni wspar\u0142y kontrrewolucj\u0119. Dzi\u015b oba kraje s\u0105 zmuszone do skupienia swojej uwagi bli\u017cej domu. Rosja, na przyk\u0142ad, zacz\u0119\u0142a wycofywa\u0107 \u017co\u0142nierzy i sprz\u0119t wojskowy z Syrii. W zwi\u0105zku z tym powstanie w Syrii czy Azji \u015arodkowej mo\u017ce mie\u0107 dzi\u015b zupe\u0142nie inne szanse ni\u017c w niedawnej przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cliwy jest te\u017c inny kierunek: intensyfikacja walk mo\u017ce doprowadzi\u0107 do nasilenia si\u0119 konfliktu mi\u0119dzy imperialistami. Wojna jest oczywi\u015bcie cz\u0119st\u0105 reakcj\u0105 pa\u0144stw na narastaj\u0105ce niepokoje wewn\u0119trzne. S\u0105 pewne sygna\u0142y, \u017ce Iran mo\u017ce reagowa\u0107 na powstanie w kraju przez zwr\u00f3cenie si\u0119 na zewn\u0105trz. \u201ePodczas gdy protesty szalej\u0105 w kraju, teokratyczny rz\u0105d Iranu pr\u0119\u017cy swoje militarne musku\u0142y za granic\u0105: Teheran dostarczy\u0142 Rosji drony, kt\u00f3re zabi\u0142y ukrai\u0144skich cywil\u00f3w, przeprowadzi\u0142 \u0107wiczenia w regionie przygranicznym z Azerbejd\u017canem i zbombardowa\u0142 pozycje kurdyjskie w Iraku\u201d[8]<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

W jednych miejscach mo\u017cemy by\u0107 \u015bwiadkami nasilenia si\u0119 mi\u0119dzypa\u0144stwowego konfliktu, by potem w innych widzie\u0107, \u017ce proletariacka walka ma wi\u0119cej swobody. Pod tym wzgl\u0119dem istotne jest to, jak bardzo walkom w takich miejscach jak Iran uda si\u0119 zapobiec \u2013 przypadkowo lub celowo \u2013 interwencji ich pa\u0144stwa w innych. Je\u015bli tamtejsze powstanie zamiast tego doprowadzi do g\u0142\u0119bszych geopolitycznych uwik\u0142a\u0144 w innych miejscach, mo\u017ce to by\u0107 znacz\u0105ca pora\u017cka dla tego cyklu walk. Taka pora\u017cka mo\u017ce z drugiej strony doprowadzi\u0107 do lepszego utorowania drogi w przysz\u0142o\u015bci. W ka\u017cdym razie, stoj\u0105cym przed nami zadaniem jest, jak zawsze, przekszta\u0142cenie wojny mi\u0119dzy imperialistami w globaln\u0105 wojn\u0119 domow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Wojna domowa<\/h3>\n\n\n\n

Masowe powstania stawiaj\u0105 na to, \u017ce mo\u017cliwe jest polityczne, a nie militarne pokonanie si\u0142 zbrojnych. Sytuacja insurekcyjna staje si\u0119 mo\u017cliwa, gdy si\u0142y zbrojne w obliczu t\u0142umu ust\u0119puj\u0105 lub zostaj\u0105 podzielone. Co jednak, gdy tak si\u0119 nie dzieje?<\/p>\n\n\n\n

Gwardie Rewolucyjne w Iranie maj\u0105 tak du\u017c\u0105 si\u0142\u0119 ekonomiczn\u0105, autonomi\u0119 polityczn\u0105 i wp\u0142yw ideologiczny, \u017ce w przypadku upadku systemu do stracenia maj\u0105 wszystko. W zwi\u0105zku z tym ma\u0142o prawdopodobne jest, \u017ce tamtejsze si\u0142y zbrojne zmieni\u0105 stron\u0119 lub ust\u0105pi\u0105. Przypadek Iranu mo\u017ce wi\u0119c pokaza\u0107, w jakim stopniu raptownie trac\u0105cy legitymacj\u0119 re\u017cim mo\u017ce wytrzyma\u0107 powstanie polegaj\u0105c wy\u0142\u0105cznie na swojej zdolno\u015bci do represji. (Oczywi\u015bcie nie jest to takie proste. Dla cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa re\u017cim nie straci\u0142 swojej legitymacji ca\u0142kowicie).<\/p>\n\n\n\n

\n
\n\n\n\n

(…)<\/strong> stoj\u0105cym przed nami zadaniem jest, jak zawsze, przekszta\u0142cenie wojny mi\u0119dzy imperialistami w globaln\u0105 wojn\u0119 domow\u0105.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Odpowiednia kombinacja represji i wyczerpania mo\u017ce zako\u0144czy\u0107 protesty w Iranie, tak jak to mia\u0142o miejsce w przypadku poprzednich fal. By\u0107 mo\u017ce sprawy ju\u017c tam przycichaj\u0105. Z drugiej strony mo\u017cliwe jest, \u017ce demonstracje b\u0119d\u0105 trwa\u0142y, a represje si\u0119 nasil\u0105, poniewa\u017c re\u017cim wie, \u017ce nie mo\u017ce da\u0107 za wygran\u0105. To wzmocni militarystyczne tendencje w rz\u0105dzie, utrudniaj\u0105c otwarcie jakiejkolwiek przestrzeni dla kompromisu. W tej sytuacji protestuj\u0105cy nie b\u0119d\u0105 mieli innego wyboru, jak rozej\u015b\u0107 si\u0119 do dom\u00f3w lub eskalowa\u0107 konflikt do poziomu, z kt\u00f3rym mog\u0105 sobie nie poradzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

To w\u0142a\u015bnie tutaj pojawia si\u0119 widmo wojny domowej. Niemal\u017ce apokaliptyczna przemoc kontrrewolucji w Syrii s\u0142u\u017cy jako ostrze\u017cenie dla ka\u017cdej mo\u017cliwej przysz\u0142ej rewolucji. Od tej pory re\u017cim, zw\u0142aszcza ten z pewnym wsparciem mi\u0119dzynarodowym, mo\u017ce zawsze ucieka\u0107 si\u0119 do tej opcji w obliczu powszechnych rozruch\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Podobnie jak Iran, Sudan i Birma znajduj\u0105 si\u0119 w sytuacji, w kt\u00f3rej polityczne pokonanie wojska mo\u017ce by\u0107 na razie niemo\u017cliwe. Po cz\u0119\u015bci wynika to z politycznej i gospodarczej autonomii armii oraz jej dystansu od ludno\u015bci cywilnej. Walkom w obu krajach jak na razie uda\u0142o si\u0119 unikn\u0105\u0107 przekroczenia progu wej\u015bcia w wojn\u0119 totaln\u0105. Rewolucjoni\u015bci w Birmie uciekli z miast do wsi, wchodz\u0105c na drog\u0119 przeci\u0105gaj\u0105cej si\u0119 wojny partyzanckiej. Sudan, jak na razie, unikn\u0105\u0142 ryzyka konfliktu zbrojnego tylko dzi\u0119ki trwa\u0142ej kampanii masowych dzia\u0142a\u0144 bezpo\u015brednich bez u\u017cycia przemocy. Cho\u0107 obie opcje maj\u0105 w sobie pewn\u0105 godno\u015b\u0107 w obliczu rozpaczy, na razie \u017cadna z nich nie wydaje si\u0119 wskazywa\u0107 na horyzont, w kt\u00f3rym mo\u017cliwe jest jakiekolwiek zwyci\u0119stwo.<\/p>\n\n\n\n

Upadek<\/h3>\n\n\n\n

Rewolucje spo\u0142eczne poprzednich wiek\u00f3w zachodzi\u0142y w sytuacjach, gdy pa\u0144stwo i wojsko faktycznie upada\u0142y, cz\u0119sto w wyniku przegranej wojny. W miar\u0119 jak wojna powraca na kontynent europejski i mno\u017c\u0105 si\u0119 konflikty mi\u0119dzy pa\u0144stwami, taki upadek pa\u0144stwa zn\u00f3w mo\u017cna podda\u0107 pod rozwag\u0119. Dzisiejsze stawki s\u0105 jednak zupe\u0142nie inne. Je\u015bli Clausewitz ma racj\u0119 co do tego, \u017ce wszystkie wojny zmierzaj\u0105 do wojny totalnej, to od tej pory ka\u017cda wojna zawiera w sobie mo\u017cliwo\u015b\u0107 wybicia gatunku ludzkiego.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli jednak natura wojny zmieni\u0142a si\u0119 w jaki\u015b istotny spos\u00f3b w ci\u0105gu ostatniego stulecia, to zmieni\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c samo pa\u0144stwo. Rz\u0105dzenie jest dzi\u015b znacznie bardziej osadzone w codziennym \u017cyciu i reprodukcji spo\u0142ecznej ni\u017c w 1917 czy 1871 roku. Upadek pa\u0144stwa jest zar\u00f3wno trudniejszy do wyobra\u017cenia, jak i potencjalnie bardziej katastrofalny.<\/p>\n\n\n\n

Dzisiejsza sytuacja w Haiti mo\u017ce da\u0107 nam wgl\u0105d w to, jak mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 upadek pa\u0144stwa w kontek\u015bcie rosn\u0105cych fal walk. Od czasu zab\u00f3jstwa prezydenta Jovenela Mo\u00efse rok temu i przej\u0119cia w\u0142adzy przez rz\u0105d tymczasowy \u2013 powszechnie uznawany za nielegalny \u2013 kraj znajduje si\u0119 w coraz bardziej niestabilnej i burzliwej sytuacji. W du\u017cej cz\u0119\u015bci stolicy, Port-Au-Prince, i jej okolic, faktyczna w\u0142adza jest raczej w r\u0119kach gang\u00f3w ni\u017c policji. Zaostrzaj\u0105ca si\u0119 mi\u0119dzy gangami wojna o kontrol\u0119 nad terytorium w kr\u00f3tkim czasie doprowadzi\u0142a do \u015bmierci setek os\u00f3b. Zburzone zosta\u0142y ca\u0142e dzielnice, a krajowi grozi teraz wybuch epidemii cholery. Zako\u0144czenie rz\u0105dowych dop\u0142at do paliwa rozp\u0119ta\u0142o kolejn\u0105 fal\u0119 protest\u00f3w, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142ada\u0142y si\u0119 zbrojne demonstracje, pl\u0105drowanie i p\u0142on\u0105ce barykady. Stolica chwilami przypomina\u0142a stref\u0119 wojny: \u201eProtesty szybko przerodzi\u0142y si\u0119 w generalne, silne odrzucenie fatalnych warunk\u00f3w \u017cycia w Haiti, charakteryzuj\u0105cych si\u0119 powszechnym g\u0142odem, brakiem podstawowych us\u0142ug, wszechobecn\u0105 przemoc\u0105 ze strony gang\u00f3w, szalej\u0105c\u0105 inflacj\u0105 i s\u0142abymi rz\u0105dami premiera-regenta, Ariela Henry’ego\u201d[9]<\/sup><\/a>. Sojusz gang\u00f3w zablokowa\u0142 g\u0142\u00f3wny port kraju i centrum dystrybucji paliwa na prawie miesi\u0105c, \u017c\u0105daj\u0105c rezygnacji Henry’ego. Ale zablokowanie wszystkiego, zamkni\u0119cie du\u017cej cz\u0119\u015bci gospodarki kraju i odci\u0119cie przep\u0142ywu paliwa i \u017cywno\u015bci doprowadzi\u0142y mi\u0119dzy innymi do zamkni\u0119cia szpitali. Szerzy si\u0119 g\u0142\u00f3d, a paliwo, woda i inne podstawowe zapasy staj\u0105 si\u0119 coraz trudniej dost\u0119pne po\u015br\u00f3d epidemii cholery. Premier Baham\u00f3w nazwa\u0142 Haiti \u201epa\u0144stwem upad\u0142ym\u201d, a prezydent Republiki Dominikany nazwa\u0142 t\u0119 sytuacj\u0119 \u201ewojn\u0105 domow\u0105 o niskiej intensywno\u015bci\u201d. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce s\u0105siedzi Haiti s\u0105 chyba najbardziej zaniepokojeni konieczno\u015bci\u0105 poradzenia sobie z ewentualnym kryzysem uchod\u017aczym. Sam rz\u0105d Haiti wezwa\u0142 do zbrojnej interwencji zagranicznej w celu przywr\u00f3cenia porz\u0105dku. Jednak Ameryka, li\u017c\u0105ca rany po nieudanych przygodach w Iraku i Afganistanie \u2013 jak i skupiaj\u0105ca swoj\u0105 uwag\u0119 na wojnie w Ukrainie i protestach w Iranie \u2013 jest mniej sk\u0142onna do interwencji ni\u017c kiedy\u015b. Bez znacznego zewn\u0119trznego wsparcia, upadnie najpewniej nie tylko rz\u0105d tymczasowy, ale za\u0142ama\u0107 si\u0119 mo\u017ce architektura samego pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Niewykluczone, \u017ce obecna sytuacja mo\u017ce zapocz\u0105tkowa\u0107 sytuacj\u0119 rewolucyjn\u0105. Jednak jak na razie nie ma \u017cadnej komuny haita\u0144skiej ani sowiet\u00f3w z Port-Au-Prince, czekaj\u0105cych na przej\u0119cie w\u0142adzy. Zamiast tego istnieje federacja gang\u00f3w, zorganizowana wok\u00f3\u0142 charyzmatycznego przyw\u00f3dcy znanego jako Barbeque, wzywaj\u0105cego do \u201ezbrojnej rewolucji\u201d. Gangi te zorganizowa\u0142y blokad\u0119 paliwa i skoordynowa\u0142y zbrojne pl\u0105drowania. Oskar\u017ca si\u0119 je r\u00f3wnie\u017c o pope\u0142nianie masakr i wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z elitami biznesowymi i policyjnymi w celu st\u0142umienia sprzeciwu. Z kolei ich program na rzecz pokoju po upadku re\u017cimu cz\u0119\u015bciowo zak\u0142ada wype\u0142nienie stanowisk rz\u0105dowych swoimi w\u0142asnymi szeregami.<\/p>\n\n\n\n

Jacques Camatte opisa\u0142 kiedy\u015b nasz\u0105 epok\u0119 jako zdefiniowan\u0105 przez \u201eruch rekieteryzacji\u201d, w kt\u00f3rym wszystkie formy organizacji spo\u0142ecznych, od pa\u0144stwa po organizacje rewolucyjne, sta\u0142y si\u0119 jedynie gangami lub \u201eorganizacjami rekieterskimi\u201d. Historia zdaje si\u0119 a\u017c nazbyt wiernie potwierdza\u0107 hipotez\u0119 Camatte’a. W tym kontek\u015bcie upadek pa\u0144stwa mo\u017ce po prostu poci\u0105gn\u0105\u0107 za sob\u0105 upadek spo\u0142ecze\u0144stwa, przez co jaka\u015b kombinacja obcej interwencji i nieko\u0144cz\u0105cej si\u0119 wielobiegunowej wojny domowej wydaje si\u0119 o wiele bardziej prawdopodobna ni\u017c cokolwiek, co mo\u017cna by okre\u015bli\u0107 mianem rewolucji spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n

Partia[10]<\/sup><\/a><\/h3>\n\n\n\n

Rewolucjoni\u015bci nie robi\u0105 rewolucji. Jak zauwa\u017ca Asef Bayat,<\/p>\n\n\n\n

\n

Ludzie mog\u0105, ale nie musz\u0105 mie\u0107 pomys\u0142\u00f3w na rewolucj\u0119, aby ta si\u0119 wydarzy\u0142a. Wybuch rewolucji ma bowiem niewiele wsp\u00f3lnego z jak\u0105kolwiek ide\u0105, a tym bardziej z \u201eteori\u0105\u201d rewolucji. Rewolucje \u201epo prostu\u201d si\u0119 zdarzaj\u0105. Ale posiadanie lub nieposiadanie pomys\u0142u na rewolucj\u0119 ma decyduj\u0105ce konsekwencje dla jej wyniku, kiedy rzeczywi\u015bcie ma miejsce[11]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

To prawdopodobne, \u017ce ira\u0144ska rewolucja z 1979 roku by\u0142a jak na razie ostatni\u0105 rewolucj\u0105 spo\u0142eczn\u0105 w historii. Powszechne rozruchy doprowadzi\u0142y wtedy do upadku pa\u0144stwa, w\u0142adz\u0119 przej\u0119\u0142a rewolucyjna dyktatura, a w fabrykach po raz ostatni pojawi\u0142y si\u0119 rady robotnicze.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 tamta rewolucja, idee rewolucyjne ju\u017c by\u0142y szeroko rozpowszechnione i popularne. Istnia\u0142a g\u0119sta konstelacja rewolucjonist\u00f3w i organizacji rewolucyjnych, od komunistycznych po islamskie, z kt\u00f3rych ka\u017cda mia\u0142a stosunkowo wyra\u017ane pogl\u0105dy na to, jak wed\u0142ug niej powinna przebiega\u0107 rewolucja, co powinna osi\u0105gn\u0105\u0107 i jaka jest jej rola. Ale te organizacje nie by\u0142y uzbrojone tylko w idee. Stanowi\u0142y materialn\u0105 si\u0142\u0119 zdoln\u0105 do skoordynowania i zintensyfikowania walk oraz przygotowania si\u0119 do przej\u015bcia od zamieszek do insurekcji.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

W tym sensie rewolucja ira\u0144ska uwypukla niejednoznaczno\u015b\u0107 organizacji rewolucyjnych, kt\u00f3re mog\u0105 zar\u00f3wno wzmaga\u0107, jak i hamowa\u0107 walk\u0119. Organizacje rewolucyjne przyczyniaj\u0105 si\u0119 do doprowadzania walk do ich granic i teoretyzowania tych granic. Mog\u0105 te\u017c zapewni\u0107 pewn\u0105 koordynacj\u0119, dzia\u0142a\u0107 jako wektory intensyfikacji i oferowa\u0107 jasno\u015b\u0107 wsp\u00f3lnej perspektywy. Ale bior\u0105c pod uwag\u0119 to, \u017ce maj\u0105 tendencj\u0119 do uciele\u015bniania ca\u0142ego martwego ci\u0119\u017caru starego \u015bwiata i jego bezw\u0142adno\u015bci, mog\u0105 te\u017c po prostu przeszkadza\u0107. Cz\u0119sto po prostu czekaj\u0105 w kolejce, by przej\u0105\u0107 w\u0142adz\u0119. W 1979 roku, jak i cz\u0119sto w historii, organizacje rewolucyjne szybko przekszta\u0142ci\u0142y si\u0119 w zorganizowane si\u0142y kontrrewolucyjne.<\/p>\n\n\n\n

Na szcz\u0119\u015bcie lub nie, w dzisiejszych powstaniach niewiele jest zorganizowanych si\u0142 rewolucyjnych. Nie ma te\u017c \u017cadnych pomys\u0142\u00f3w na sens rewolucji ani na to, jaki \u015bwiat mog\u0142aby ona stworzy\u0107. Z tego powodu Bayat scharakteryzowa\u0142 burzliwe wydarzenia naszego stulecia jako \u201erewolucje bez rewolucjonist\u00f3w\u201d. Walki w tym kontek\u015bcie pojawiaj\u0105 si\u0119 spontanicznie i szybko nabieraj\u0105 ogromnego p\u0119du, zanim osi\u0105gn\u0105 granic\u0119 tej spontaniczno\u015bci. \u201eProtesty przekraczaj\u0105 granice spo\u0142ecznego sekciarstwa, \u0142\u0105cz\u0105c znacznie szersze warstwy ira\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa w stopniu niewidzianym od lat\u201d \u2013 powiedzia\u0142 Ali Vaez, dyrektor Projektu Iran International Crisis Group[12]<\/sup><\/a>. Jednocze\u015bnie, kontynuuje, \u201ecierpi\u0105 one na te same niedoci\u0105gni\u0119cia, na kt\u00f3re cierpia\u0142y r\u00f3wnie\u017c poprzednie ruchy w Iranie. Przede wszystkim brak przyw\u00f3dztwa. […] Bez koordynacji i przyw\u00f3dztwa bardzo trudno jest utrzyma\u0107 i podtrzyma\u0107 ruch, kt\u00f3ry w d\u0142u\u017cszej perspektywie ma rzuci\u0107 re\u017cim na kolana\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Gdy wybuchaj\u0105 dzi\u015b rewolucje, zaskakuj\u0105 zar\u00f3wno swoich protagonist\u00f3w, jak i antagonist\u00f3w. Nie ma \u017cadnego wsp\u00f3lnego poczucia, co nale\u017cy zrobi\u0107, i jak wype\u0142ni\u0107 uwolnion\u0105 przez sytuacj\u0119 rewolucyjn\u0105 przestrze\u0144. Wobec ogromu swojego zadania rewolucje wahaj\u0105 si\u0119 wystarczaj\u0105co d\u0142ugo, by stary \u015bwiat m\u00f3g\u0142 odzyska\u0107 inicjatyw\u0119 \u2013 czy raczej narzuci\u0107 wszystkim sw\u00f3j bezw\u0142ad. Raz po raz pa\u0144stwo zostaje rzucone na kolana, by po chwili odzyska\u0107 si\u0142y i zn\u00f3w z impetem si\u0119 podnie\u015b\u0107. W tych niepewnych czasach rewolucje mog\u0105 by\u0107 dokonywane tylko po\u0142owicznie.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n\n\n\n

Na szcz\u0119\u015bcie lub nie, w dzisiejszych powstaniach niewiele jest zorganizowanych si\u0142 rewolucyjnych. Nie ma te\u017c \u017cadnych pomys\u0142\u00f3w na sens rewolucji ani na to, jaki \u015bwiat mog\u0142aby ona stworzy\u0107.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Rewolucjoni\u015bci s\u0105 produktami swoich czas\u00f3w, wy\u0142aniaj\u0105c si\u0119 cz\u0119sto z danej sekwencji zmaga\u0144. Gdy ka\u017cda fala si\u0119 rozbija, pozostawia po sobie nowych rewolucjonist\u00f3w. Te osierocone dzieci, rewolucjoni\u015bci bez rewolucji, pr\u00f3buj\u0105 wyci\u0105gn\u0105\u0107 wnioski ze swoich do\u015bwiadcze\u0144, doprecyzowywa\u0107 swoje idee, zorganizowa\u0107 si\u0119 i przygotowa\u0107 na przysz\u0142e walki. To wi\u0119c zrozumia\u0142e, \u017ce w kraju takim jak Sri Lanka, kt\u00f3ry w ostatnich dekadach nie do\u015bwiadczy\u0142 \u017cadnego masowego powstania, nag\u0142y wybuch rewolucji nie zasta\u0142 rewolucjonist\u00f3w. Niejasne jest jednak, jak\u0105 rol\u0119 w obecnych walkach odegrali rewolucjoni\u015bci w tych krajach, kt\u00f3re w ostatnich latach do\u015bwiadczy\u0142y wielu fal walk.<\/p>\n\n\n\n

Na przyk\u0142ad w Iranie z pewno\u015bci\u0105 s\u0105 rewolucjoni\u015bci ukszta\u0142towani przez do\u015bwiadczenie powsta\u0144 z 2009 lub 2019 roku, ale nie jest pewne, jak si\u0119 zorganizowali lub interweniowali we wsp\u00f3\u0142czesne wydarzenia. Dystans zaciemnia obraz, a mo\u017cliwe, \u017ce aktywno\u015b\u0107 rewolucjonist\u00f3w w Iranie jest dodatkowo maskowana przez skal\u0119 represji pa\u0144stwowych. Nigdzie jednak, nawet w krajach o ca\u0142kiem odmiennych warunkach, produkcja rewolucjonist\u00f3w nie wydaje si\u0119 rodzi\u0107 zdolno\u015bci, ambicji i wizji adekwatnych do ich zadania.<\/p>\n\n\n\n

Nasze stulecie jest jeszcze m\u0142ode. Jego walki s\u0105 nap\u0119dzane przez warunki uniemo\u017cliwiaj\u0105ce ludziom dalsze \u017cycie w spos\u00f3b, do kt\u00f3rego przywykli. Ich powstania by\u0142y w du\u017cej mierze pr\u00f3bami zachowania \u015bwiata, kt\u00f3ry kiedy\u015b znali, a nie jego obalenia. Tocz\u0105 te wszystkie walki o podtrzymanie tego, czym s\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwie kapitalistycznym, i nigdzie nie ma pozytywnej wizji ani alternatywy. Jednak walki te same w sobie s\u0105 wynikiem i odzwierciedleniem coraz szybszego rozpadu \u015bwiata kapitalistycznego. Wkr\u00f3tce dojdziemy do punktu bez mo\u017cliwo\u015bci odwrotu i ruchy te b\u0119d\u0105 musia\u0142y u\u015bwiadomi\u0107 sobie swoje rzeczywiste warunki, czy b\u0119d\u0105 tego chcia\u0142y, czy te\u017c nie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n

Pierwotna publikacja<\/strong>: Ill Will<\/a><\/h3>\n\n\n\n

Data publikacji<\/strong>: 02.01.2023<\/h3>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

[1]<\/a> Vivian Yee i Farnaz Fassihi, \u2018They Have Nothing to Lose\u2019: Why Young Iranians Are Rising Up Once Again<\/em>, \u201eNew York Times\u201d, 24.09.2022, https:\/\/www.nytimes.com\/2022\/09\/24\/world\/middleeast\/iran-protests-raisi-khamenei-hijab.html<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/a> Endnotes Collective, \u201cThe Holding Pattern,\u201d Endnotes <\/em>Vol. 3, 2013. Online tutaj<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/a> przyp. red.: ang. a holding pattern<\/em> \u2013 poj\u0119cie ukute w artykule o tym samym tytule z journala Endnotes, <\/em>odnosz\u0105ce si\u0119 do kszta\u0142u, jakie zwyk\u0142a przyjmowa\u0107 walka klasowa w latach 2011-2013 (podczas szczytu „ruch\u00f3w plac\u00f3w”) i metody, po jakie si\u0119ga\u0142y osoby na ulicach.<\/p>\n\n\n\n

[4]<\/a> przyp. red.: We are the 99% <\/em>(pl. My to 99% [spo\u0142ecze\u0144stwa])<\/em> \u2013 slogan ukuty i szeroko u\u017cywany podczas dzia\u0142anie ruchu Occupy<\/em>, odnosz\u0105cy si\u0119 bezpo\u015brednio do nier\u00f3wno\u015bci ekonomicznych w Stanach Zjednoczonych, gdzie 1% najbogatszych ludzi ma w posiadaniu oko\u0142o 40% \u0142\u0105cznego maj\u0105tku tego kraju.<\/p>\n\n\n\n

[5]<\/a> Endnotes, \u201cThe Holding Pattern.\u201d<\/p>\n\n\n\n

[6]<\/a> przyp. red.: ang. cash nexus<\/em> \u2013 poj\u0119cie spopularyzowane przez Marksa, odnosz\u0105ce si\u0119 do zubo\u017cenia i zdepersonalizowania wszelkich ludzkich relacji przez kapitalizm, i po\u0142\u0105czenia ich tylko pieni\u0119dzmi.<\/p>\n\n\n\n

[7]<\/a> Alain Badiou, The Rebirth of History, <\/em>przet\u0142umaczone przez Gregory’ego Elliotta, Verso, 2012, 111.<\/p>\n\n\n\n

[8]<\/a> Jon Gambrell, \u201cIran pushes militarily abroad amid unrest at home,\u201d Associated Press<\/em>, 22 pa\u017adziernika 2022. Online tutaj<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

[9]<\/a> Milo Milfort, Anatoly Kurmanaev and Andre Paultre, \u201cFuel Hike Plunges Haiti Into Near Anarchy,\u201d New York Times, <\/em>16 wrze\u015bnia, 2022. Online tutaj<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

[10]<\/a> przyp. red.: Poj\u0119cie partii nie odnosi si\u0119 tu do liberalnych partii politycznych, czy do leninistycznych partii komunistycznych, a raczej do partii jako stronnictw politycznych, niekoniecznie jakkolwiek sformalizowanych, \u0142\u0105cz\u0105cych osoby podzielaj\u0105ce dany projekt (anty)polityczny, czy strony w walce. Cz\u0119sto m\u00f3wi si\u0119 og\u00f3lnie o partii rewolucjonist\u00f3w, kt\u00f3rzy chc\u0105 znie\u015b\u0107 obecny porz\u0105dek, i „partii porz\u0105dku” – wszystkich os\u00f3b i si\u0142, kt\u00f3re mo\u017cnaby uj\u0105\u0107 jako kontrrewolucyjne czy reakcyjne.<\/p>\n\n\n\n

[11]<\/a> Asef Bayat, Revolution without Revolutionaries: Making Sense of the Arab Spring<\/em>, Stanford University Press, 2017.<\/p>\n\n\n\n

[12]<\/a> Jomana Karadsheh i Tamara Qiblawi, \u201cA barrier of fear has been broken in Iran. The regime may be at a point of no return,\u201d CNN<\/em>, 5 pa\u017adziernik 2022. Online tutaj<\/a>.<\/p>\n<\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jakie s\u0105 g\u0142\u00f3wne cechy obecnej fali globalnych powsta\u0144? W jaki spos\u00f3b komunistyczne eksperymenty, innowacje taktyczne i polityczna inteligencja kr\u0105\u017c\u0105 pomi\u0119dzy tymi rewoltami i jakie wsp\u00f3lne ograniczenia napotykaj\u0105? Jakie prognozy s\u0105 mo\u017cliwe, bior\u0105c pod uwag\u0119 to, co widzia\u0142y\u015bmy w zesz\u0142ym roku? Bior\u0105c za punkt wyj\u015bcia ruchy z 2022 roku, S. Prasad szkicuj\u0105 bilans walki rewolucyjnej w naszym historycznym momencie.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":2945,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-2838","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2838","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2838"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2838\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4818,"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2838\/revisions\/4818"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2945"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2838"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nieczytelne.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}